33 કોટી દેવતા

        33 કોટી દેવ, 24 વિષ્ણુ રૂપ, 12 સરસ્વતી સરુપ, 8 લક્ષ્મી, 12 ગૌરી, 36 તુષિત, 7 મારુત્ગણ, 9 ગ્રહો, 10 દિશા દિગ્પાલ, સ્થાનિક દેવતા, નક્ષત્રના શાસક. 

ખૂબ ઊંડા વિષયની ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ.. 

ત્યાં કેટલા દેવતાઓ છે? 33 કરોડ કે 33 કરોડ? 

ચાલો ગણતરી કરીએ.

• ત્રિપુટીઃ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ

• ત્રિદેવીઃ સરસ્વતી, લક્ષ્મી, કાલી

આ બધામાં અમર્યાદિત સ્વરૂપે ભગવાન વિષ્ણુનાં કેટલાંક સ્વરૂપો છે.

33 મુખ્ય દેવતાઓ:

12 આદિત્ય + 8 વાસુ + 11 રુદ્ર + 1 ઇન્દ્ર + 1 પ્રજાપતિ (કેટલાક શાસ્ત્રોમાં, ઇન્દ્ર અને પ્રજાપતિની જગ્યાએ 2 અશ્વિની કુમારો આવેલા છે. )

• 12 આદિત્ય :

1. અંશુમાન, 2. આર્યમાન, 3. ઇન્દ્ર, ૪. તવાષ્ટ, ૫. ધાતુઓ, ૬. પરજન્ય, 7. પુષા, 8. રન, 9. મિત્રા, ૧૦. વરુણા, 11. વિવાસવાન અને 12. વિષ્ણુ.

• ૮ વાસુઃ

1. તમે, 2. પોલ, 3. મોન, ૪. એજ, 5. અનિલ, 6. આનલ, 7. પ્રત્યુષ અને 8. પ્રભાસ.

• ૧૧ રૂદ્ર :

1. શંભુ, 2. પિનાકી, 3. ગિરીશ, ૪. શાનુ, ૫. ભરાયેલ, ૬. અભિવ્યક્તિઓ, 7. સદાશિવ, ૮. શિવા, 9. દરેક, 10. શર્વ : અને ૧૧. કપાલી.

આ ૧૧ રુદ્ર યક્ષો અને દસ્યુજન અને રુદ્રના પણ દેવતા છે અને જ્યારે ચક્ર બદલાય છે ત્યારે તેમના નામ પણ બદલાય છે.

ઉદાહરણ

આ અન્ય કલ્પોના અન્ય શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખિત અન્ય રુદ્રોના નામ છે. 1. મનુ, 2. મનુ, ૩. શિવા, ૪. મહત, ૫. ઋતુધવાજા, ૬. મહિનો, 7. ઉમ્તેરાસ, 8. સમયગાળો, 9. વામદેવ, ૧૦. ભવ અને ૧૧. ધૃત-ધ્વજા .

2. અશ્વની કુમાર 

1. નસ્તાસ્યા અને 2. શાફ્ટ.

તેઓ આયુર્વેદના આદિ આચાર્ય છે અને સૂર્યદેવના પુત્ર છે.

24 વિષ્ણુરૂપ 

વાસુદેવ, કેશવ, નારાયણ, માધવ, પુરુષોત્તમ, અધોક્ષાજ, સંકરશન, ગોવિંદા, વિષ્ણુ, મધુસૂદન, અચ્યુતા, ઉપેન્દ્ર, પ્રદ્યુમ્ન, ત્રિવિક્રમ, નરસિંહા, જનાર્દન, વામન, શ્રીધર, અનિરુદ્ધ, ઋષિકેશ, પદ્મનાભ, દામોદર, હરિ અને કૃષ્ણ.

જો કે, આ સ્વરૂપો આધ્યાત્મિક વિશ્વ અને આપણા બ્રહ્માંડની બહાર સ્થિત હોવાથી, આપણે તેમને દેવતાઓમાં ગણીશું નહીં.

• ૧૨ મ્યુઝ 

મહાવિદ્યા, મહાવાણી, ભારતી, સરસ્વતી, બ્રાહ્મી, મહાધેનુ, વેદગરભા, ઇશ્વરી, મહાલક્ષ્મી, મહાકાળી અને મહાસરસ્વતી.

8 લક્ષ્મી 

આદિ લક્ષ્મી, ધન લક્ષ્મી, ધન્ય લક્ષ્મી, ગજા લક્ષ્મી, સંતના લક્ષ્મી, વીર લક્ષ્મી, વિજય લક્ષ્મી અને વિદ્યા લક્ષ્મી.

• 12 ગૌરી 

ઉમા, પાર્વતી, લલિતા, શ્રોતામા, કૃષ્ણ, હેમવંતી, રંભા, સાવિત્રી, શ્રીખંડ, પોપટ અને ત્રિપુરા.

તેમજ 200થી વધુ પ્રાદેશિક દેવીઓ કે જેમની પૂજા આજે પણ સમગ્ર ભારતમાં ગ્રામીણ અને અર્ધ-ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કરવામાં આવે છે.

आदित्य-विश्व-वसवस् तुषिताभास्वरानिलाः महाराजिक-साध्याश् च रुद्राश् च गणदेवताः 

॥ 10॥ - નમલિંગનુષાસનમ

33 મુખ્ય દેવતાઓ + 

36 તુશિતા+ 

10 વિશ્વદેવ + 

12 સાધ્યદેવ + 

64 અભિવ્યક્તિઓ+ 

49 મારુત + 

220 મહારાજિકા = 424 ભગવાન અને દેવો:

• ગણ : સૈન્ય, સેવક, નજીકના સહાયક અથવા ચોક્કસ દેવતાની સેવા કરતા દેવતાઓનો વ્યક્તિગત સેવક સમુદાય.

જેમ કે, ભગવાન શિવના ગણને શિવગણ કહેવામાં આવે છે. ઇન્દ્રના ગણને ઇન્દ્રગન કહેવામાં આવે છે. એ જ રીતે, વધુ અગ્રણી દેવતાઓમાં આવા ગણ સમુદાયો છે અને તે અસંખ્ય છે.

અને, જે રીતે દેવાધિદેવ મહાદેવ તમામ દેવોના દેવ છે, તેવી જ રીતે તમામ દેવોના નેતા ગણધિપતિ, ગણપતિ ગણેશ છે. તેમની પૂજા કરવી એટલે બધા ગણની પૂજા કરવી.

આ પછી વેદોમાં 10 અંગિરાસદેવ અને 9 પ્રકારના દેવતાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

36 તુષ્ટિકરણ 

૩૬ તુષિત દેવતાઓનું એક જૂથ છે જેનો જન્મ જુદા જુદા માનવતરોમાં થાય છે. તેમની પાસે એક અલગ સ્વર્ગ અને એક અલગ બ્રહ્માંડ છે જેનું નામ તેમના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

• ૧૦ વિશ્વદેવ 

1. વાસુ 2. સત્ય 3. ક્રેટુ 4. દક્ષા, ૫. કલા 6. કામ ૭. ધૃતિ 8. કુરુ 9. પુરુરવા 10. મદ્રવ, અને બાદમાં વધુ 2 નો ઉમેરો થયો 11. રસપ્રદ અથવા લોચન, 12. સાઉન્ડ સ્પિન્ડલ

આમાંથી પાંચ વિશ્વદેવ એક સમયે પાંચ ઉપપંડવોના રૂપમાં પૃથ્વી પર અવતર્યા હતા, ઋષિ વિશ્વામિત્રના શ્રાપને કારણે દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો હતા. રાત્રે અશ્વત્થામાએ મારી નાખ્યા બાદ તે પોતાના વતન પરત ફર્યો હતો.

12 સાધ્યદેવ 

1. પરમ્યતા 2. પ્રાણ 3. પુરુષ 4. વીર્ય 5. યાના 6. અક્ષર 7. હા 8. નવી 9. હંસા 10. નારાયણ: 11. પ્રભાવ અને 12. વિભુહ

• ૬૪ અભેશ્વરા 

તમોલોકમાં આ 3 દેવતાઓ છે.

1. ભાવેશવરા

2. મહાભાસ્કર અને

3. સત્યમહા ભાસ્કર. આભેશ્વર દેવતાનું કામ આત્માઓ, ઇન્દ્રિયો અને બુદ્ધિને નિયંત્રણમાં રાખવાનું છે.

૪૯ મારુત્ગાના 

મારુત દેવતાઓના સૈનિક છે. વેદોમાં તેમને રુદ્ર અને વૃષનીના પુત્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે પુરાણોમાં તેમને કશ્યપ અને દિતિના પુત્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. કલ્પભેડા .

• 7 મારુટ્સ: અને તેમના 7-7 હલેસાં અને તેમની હિલચાલના ક્ષેત્રો. 

1. આહ, બ્રહ્મલોકા

2. પ્રાવાહ, ઇન્દ્રલોકા

3. સંવાદ, અવકાશ

4. ઉદવા, પૃથ્વીની પૂર્વ

5. લગ્ન, ભુલોકની પશ્ચિમે

6. પરિવાહા, ભુલોકની ઉત્તરે

7. કાળજી રાખવી, પૃથ્વીની દક્ષિણે

આમ કુલ ૪૯ મેજર મારુત છે. કુલ સંખ્યાને કેટલીકવાર ૧૮૦ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ અવકાશમાં અને ફૂલોમાં હોય છે.

• 9 ગ્રહ દેવતાઓ 

1. સૂર્યદેવ

2. સોમદેવ (ચંદ્ર દેવ)

3. મંગળ/મંગળ કુઝ

4. બુધ

5. ગુરુ/ગુરુ ભગવાનના ગુરુ

6. શુક્ર

7. શનિદેવ

8. રાહુ

9. કેતુ

મુખ્ય વર્ગો સિવાયના અન્ય દેવતાઓ 

ગણધિપતિ ગણેશ, કાર્તિકેય, ધર્મરાજ, ચિત્રગુપ્ત, આર્યમા, હનુમાન, ભૈરવ, વન, અગ્નિદેવ, કામદેવ, ચંદ્ર, યમ, શનિ, સોમ, રિભુહ, દુહ સૂર્ય, ગુરુ, વક, કાલ, અન્ના, વેગેતા, પરવત, ઢેનુ, સંકડી ગરુડ, અનંતા શેષા, વાસુકી, તક્ષક, કારકોટક, પિંગલા, જય, વિજય અને અન્ય ઘણા ...

મુખ્ય શ્રેણીઓ સિવાયની દેવીઓ

ભૈરવી, યામી, પૃથ્વી, પુષા, તમે, સવિતા, ઉષા, ઔષધ, વન, ઋતુ, ત્વષ્ટ્ર, સાવિત્રી, ગાયત્રી, શ્રી, ભૂદેવી, શ્રદ્ધા, સચી, દિતિ, અદિતિ અને બીજા ઘણા...

સ્થાનિક દેવતાઓ:

૧. દ્યુ-સ્થલીય: : આકાશ અને સ્વર્ગ:

સૂર્ય (મુખ્ય), વરુણ, મિત્ર, પુષણ, વિષ્ણુ, ઉષા, અપાનપત, સવિતા, ત્રિપા, વિવાસ્વત, આદિત્યગણ, અશ્વિનીકુમાર વગેરે.

2. મેસો-લોકલ : અવકાશ :

પર્જન્ય, વાયુ (મુખ્ય), ઇન્દ્ર, મરુત, રુદ્ર, માતૃસ્વન, ત્રિપ્રપત્ય, અજ એકપદ, આપ, અહિતાબુદ્ધિ વગેરે.

૩. પૃથ્વી-સ્થાનિક: પૃથ્વી પર:

પૃથ્વી, ઉષા, અગ્નિ (મુખ્ય), સોમ, ગુરુ, નદીઓ વગેરે.

૪. અંડરવર્લ્ડ:

શેષ નાગા અને વાસુકી વગેરે.

૫. પૈતૃક વિશ્વ:

સમગ્ર માનવજાતના નવ દિવ્ય પિતૃઓ અગ્રીશ્વટ્ટ, બર્હિષદ અજયપ, સોમેપ, રશ્મિપ, ઉપદૂત, અયંતુન, શ્રદ્ધાભુક અને નંદીમુખ તરીકે ઓળખાય છે. બધા પૂર્વજોના દેવ આર્યમા છે.

6. નક્ષત્રનો ઓવરલોર્ડ 

- ચૈત્ર મહિનામાં ધત,

- વૈશાખમાં આર્યમા,

- વરિષ્ઠતામાં મિત્ર,

- આશાધામાં વરુણા,

- શ્રાવણમાં ઇન્દ્ર,

- ભાદ્રપાડામાં વિવાસવાન,

- અશ્વિનમાં ધક્કો,

- કાર્તિકમાં પરજન્ય,

- માર્ગાશીર્ષામાં અંશુ,

- પૌશમાં ભાગ,

- મઘામાં ત્વષ્ટ અને

- વિષ્ણુ ફાલ્ગુનામાં છે.

સૂર્યને અર્પણ કરતી વખતે તમારે તેમને યાદ રાખવા જોઈએ.

દસ દિશાઓનાં 10 ડિગ્પલ્સ 

- ઉપરનું બ્રહ્મા,

- શિવા અને ઉત્તરના ઈશ,

- પૂર્વના ઇન્દ્ર,

- અજ્ઞેયવાદીની આગ અથવા ફુવારો,

- દક્ષિણના યામ્સ,

- નૈરુત્યની નરુતિ,

- પશ્ચિમના વરુણા,

- વાયુ અને ઉત્તરપૂર્વના મારુત,

- ઉત્તરના કુબેરા અને

- તળિયાના અનંત સંતુલન.

મત્સ્ય પુરાણમાં અનેક સો દેવીઓની યાદી પણ છે.

માત્ર અપ્સરાઓની સંખ્યા પણ 60 કરોડને વટાવી જાય છે, જે સમુદ્ર મંથનમાંથી નીકળીને ગાંધર્વ-લોક સુધી પહોંચી હતી.

યક્ષ, કિન્નર, ગંધર્વ, કિમપુરૂસ વગેરે જેવા અસંખ્ય દેવતાઓની આપણે હજી ગણતરી કરી નથી, જેઓ તમામ સ્વર્ગીય ગ્રહોના રહેવાસી છે અને દેવતાઓ કરતાં ઓછા શક્તિશાળી છે પરંતુ પૃથ્વીઓ કરતાં વધુ છે.

©️®️

🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....