Sunrise 🌄 at Alaknanda

Sunrise at Alakananda Basin, towards Vishnuprayag. 

What supernatural and divine ....

               અલકનંદા નદી ભારતીય ઉપખંડની સૌથી વધુ મહત્વની તેમ જ પવિત્ર એવી ગંગા નદીની ઉપનદી તેમજ ઉત્તર ભારતની મુખ્ય નદીઓમાંની એક છે. અલકનંદા એ ગંગા નદીનાં ચાર નામો પૈકીનું એક નામ છે. ચાર ધામમાં ગંગા નદીનાં ઘણાં રુપ અને નામ જોવા મળે છે. ગંગોત્રી ખાતે ગંગા નદીને ભાગીરથીના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. કેદારનાથ ખાતે મંદાકિની અને બદ્રીનાથ ખાતે અલકનંદા નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

                અલકનંદા નદી ઉત્તરાંચલ રાજ્યમાં શતપથ અને ભગીરથ ખડક નામક હિમનદીમાંથી નીકળે છે. આ સ્થાન ગંગોત્રી કહેવાય છે. અલકનંદા નદી પહાડોની ખીણમાં લગભગ ૨૨૯ કિલોમીટર જેટલું અંતર કાપે છે. દેવ પ્રયાગ અથવા વિષ્ણુ પ્રયાગ ખાતે અલકનંદા અને ભાગીરથી નદીઓનો સંગમ થાય છે અને ત્યારબાદ અલકનંદા નામ સમાપ્ત થઇ કેવળ ગંગા નામ વડે ઓળખાય છે.અલકનંદા નદી ચમોલી, તેહરી અને પૌડી જિલ્લાઓમાંથી પસાર થઇને આગળ વહે છે...ગંગા નદીમાં વહેતા પાણીમાં અલકનંદા નદીના પાણીનું યોગદાન ભાગીરથી નદી કરતાં વધારે પ્રમાણમાં છે. પ્રસિદ્ધ તીર્થસ્થળ બદ્રીનાથ અલકનંદા નદીના તટ પર જ વસેલું છે. રીવર રાફ્ટિંગ જેવી સાહસિક નૌકા રમત માટે આ નદી ખુબ જ લોકપ્રિય છે. તિબેટની સીમા પાસે આવેલા કેશવપ્રયાગ નામના સ્થળ પર આ નદી આધુનિક સરસ્વતી નદી સાથે મળે છે. કેશવપ્રયાગ બદ્રીનાથ કરતાં અધિક ઉચાઈ પર આવેલું છે.

⛳ ગંગાને અલકનંદા કેમ કહેવામાં આવે છે?

             વિષ્ણુ પુરાણમાં, ગંગા નદી જે બ્રહ્મા શહેરને ઘેરે છે તે ચાર ભાગમાં વહેંચાય છે અને એક નદીને અલકનંદા કહેવામાં આવે છે, જે દક્ષિણ ભારતમાં વહે છે. પાંચ નદીઓ અલકનંદા સાથે ભળી જાય છે અને તેને પ્રયાગ અથવા 'નદીઓના પવિત્ર સંગમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે હિન્દુ ધર્મમાં તીર્થસ્થાનો છે.

📌 અલકનંદામાં કઈ બે નદીઓ મળે છે?

        અલકનંદા અને ભાગીરથી નદીઓ દેવપ્રયાગમાં પવિત્ર ગંગા નદી બને છે. નાનકડું શહેર ઋષિકેશથી બદ્રીનાથ જવાના માર્ગ પર આવેલું છે.

🎯 અલકનંદા નદી ક્યાંથી શરૂ થાય છે અને ક્યાં સમાપ્ત થાય છે?

          અલકનંદા નદી ખરેખર ગંગા નદીની મુખ્ય ઉપનદીઓમાંની એક છે. તે ઉત્તરાખંડ, ભારતના હિમાલયના હિમનદીઓમાંથી ઉદ્દભવે છે અને મનોહર અલકનંદા ખીણમાંથી વહે છે, જે આખરે દેવપ્રયાગ ખાતે ભાગીરથી નદીમાં ભળીને ગંગા નદી બનાવે છે.

દેવપ્રયાગમાં ભાગીરથી અલકનંદાને મળે છે અને તેના પછી તેને ગંગા નદી કહેવામાં આવે છે.

હરિદ્વારમાં ગંગા નદી મેદાનોમાં પ્રવેશે છે. અહીંથી તે પહેલા દક્ષિણ તરફ, પછી દક્ષિણ-પૂર્વ તરફ અને પછી પૂર્વ તરફ વહે છે. અંતે, તે દક્ષિણ તરફ વળે છે અને બે પાણીના પ્રવાહો (પ્રવાહ)માં વહેંચાય છે, ભાગીરથી અને પદ્મ. 

 બાંગ્લાદેશમાં બ્રહ્મપુત્રા નદીને યમુના નદી અને ગંગા નદીને પદ્મા નદી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 

           પદ્મા નદી અને જમાનાની સંયુક્ત ધારાને પદ્મા નદી તરીકે ઓળખાય છે. પાછળથી, જ્યારે પદ્મા નદી મેઘના નદી અથવા બરાક નદીને મળે છે (આ બંને નદીઓ મણિપુરમાંથી નીકળે છે). તેથી આ બંને નદીઓનો મુખ્ય પ્રવાહ મેઘના નદી તરીકે ઓળખાય છે. એટલે કે, મેઘના નદી પોતે જ તેના પાણીને બંગાળની ખાડીમાં ફેલાવે છે અને સુંદરવન ડેલ્ટાનું નિર્માણ કરે છે.  

           અલકનંદા નદી ક્યાંક ખુબ જ ઊંડી, તો ક્યાંક છીછરી છે. આ નદીની સરેરાશ ઊંડાઈ ૫ ફૂટ (૧.૩ મીટર) જેટલી છે અને મહત્તમ ઊંડાઈ ૧૪ ફૂટ (૪.૪ મીટર જેટલી છે. અલકનંદા નદીની પાંચ ઉપનદીઓ એટલે કે સહાયક નદીઓ આવેલી છે, જે ગઢવાલ ક્ષેત્રમાં પાંચ અલગ અલગ સ્થળો પર અલકનંદા નદી સાથે મળી જાય છે, જે પંચ પ્રયાગના નામથી ઓળખાય છે. આ પંચ પ્રયાગ નીચે પ્રમાણે છે.

📌 વિષ્ણુ પ્રયાગ જ્યાં આગળ શ્વેત ગંગા અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ થાય છે.

📌 નંદ પ્રયાગ જ્યાં આગળ નંદાકિની અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ થાય છે.

📌 કર્ણ પ્રયાગ જ્યાં આગળ પિંડારી અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ થાય છે.

📌 રૂદ્ર પ્રયાગ જ્યાં આગળ મંદાકિની અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ થાય છે.

📌 દેવ પ્રયાગ જ્યાં આગળ ભાગીરથી અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ થાય છે.

©️®️🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....