Teaching method

           

“મહાન શિક્ષકના ચરણોમાં એક દિન, પુસ્તકોમાં હજારો દિનો કરતાં વધારે સારો છે.”  — જાપાનીઝ કહેવત.

    

          એક કુશળ શિક્ષક, વિદ્યાર્થીઓમાં ભરોસો પેદા કરે છે અને તે ભણતરને નવું નવું શીખવાની ચેલેંજ બનાવી દે છે...  “સારો શિક્ષક સમજણ આપે છે. ઉત્તમ શિક્ષક નિર્દેશન આપે  છે અને મહાન શિક્ષક પ્રેરણા આપે છે.” શિક્ષકને માટે જ્ઞાન તો આવશ્યક જ છે. પણ એ પૂરતું નથી. એ જ્ઞાન પચાવવા, સરળ બનાવવા, શિષ્યોના મનમાં ઉતારવા મહેનત કરવી જોઈએ, ઉદ્યમ કરવો જોઈએ, શ્રમ કરવો જોઈએ. જ્ઞાન ઉપરાંત કર્મ અનિવાર્ય છે. વર્ગમાં જતા પહેલા તેની તૈયારી કરવી જોઈએ, તાલીમ લેવી જોઈએ, પ્રયોગ કરવા જોઈએ, શિક્ષકે ભણાવતાં પણ શીખવું જોઈએ. જ્ઞાન અને કર્મનો મેળ થાય તો શિક્ષણ જામે. પરંતુ એ જ્ઞાન અને કર્મ પૂરતાં નથી. ત્રીજી જોઈએ છે ભક્તિ. ભક્તિ એ રાજમાર્ગ છે. તે ઘણાંખરાં માણસોનો ઉદ્ધાર કરાવે છે, તે જ્ઞાન અને કર્મની ખોટ પણ પુરી દે છે, તે મુક્તિનું દ્વાર અને સાધનાની કૂંચી છે. અને શિક્ષકને માટે ભક્તિ એટલે પ્રેમ, હૂંફ, ભાવના. ભાવના એટલે દરેક વિદ્યાર્થી માટે લાગણી, માન, કદર...

           આવા મૂલ્યો ધરાવતા શિક્ષકો હવે કદાચ બનતા જ નથી.... બી.એડ. નો અભ્યાસ કરતા મારા સ્ટુડન્ટ્સની વાત કરું તો, બધા ફક્ત ડીગ્રી મેળવવા આવે છે. ટીચિંગ મેથડ, ટીચિંગ સ્કીલ ડેવલોપમેન્ટ કે ટીચિંગ એડસ, કોઈ બાબતો નો વિગતે અભ્યાસ કે ઊંડાણમાં કોઈને રસ નથી..
વિદ્યાર્થીઓ માટેના સંશોધનાત્મક તારણો કાઢવા
અમે પાયાનું જ્ઞાન આપીએ કે, તમે સૌથી પહેલાં વિદ્યાર્થી કઈ રીતે comfort થાય છે શિક્ષક સાથે તેનો અભ્યાસ કરવાની કોશિશ કરો. વિદ્યાર્થીનું face reading કરવાની કોશિશ કરો, કઈ બાબતે મુશ્કેલી અનુભવે છે અને કઈ બાબતોમાં નિપુણ છે તેનો તાગ મેળવવા પ્રયત્ન કરો... 👉 "Ma'm આ બધું અમને શીખવાની જરૂર નથી, કેમકે અમે ત્રણ વર્ષથી પોતાના Tuition classes ચલાવીએ છીએ,"  👉કોઈની પોતાની સ્કૂલ છે, તો આવી પદ્ધતિઓ શીખવામાં કોઈને રસ નથી... તેઓ કહે છે અમને બે ટાઈમનો રોટલો મળે એટલે બસ.. "તમે fee લઈ લો - ડિગ્રી આપી દો બાકી બધું અમને ખબર છે અને આવડે છે. એમ પણ, Government job મળવાની નથી અને પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં જખ્ખમારી છેે....." 

👉  આ કરુણતા છે ભાવિ શિક્ષકોની!!??

              વિશ્વભરમાં શિક્ષકો વચ્ચે ઘણી સમાનતાઓ અને ભિન્નતાઓ જોવા મળે છે. લગભગ બધા દેશોમાં શિક્ષકો યુનિવર્સીટી કે કોલેજમાં ભણે છે. તેઓ શાળામાં શીખવે એ પહેલા સરકારો જાણીતી સંસ્થા દ્વારા પ્રમાણ માંગી શકે. ઘણા દેશોમાં, પ્રારંભિક શાળા શિક્ષણ પ્રમાણપત્ર, ઉચ્ચ શાળા પૂર્ણ થયા બાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
ઉચ્ચતર શાળા વિદ્યાર્થી શિક્ષણ માટેનો વિશેષ માર્ગ લે છે, પહેલેથી જરૂરી "વિદ્યાર્થી-શિક્ષા" સમય મેળવે છે, અને સ્નાતક થયા પછી શિક્ષણ આપવાની શરૂઆત કરવા એક વિશેષ ડિપ્લોમા(ઉપાધિ)પ્રાપ્ત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય શાળાઓ અંગ્રેજી સંભાષિત, પશ્ચિમી અભ્યાસક્રમને અનુસરે છે અને વિદેશી સમુદાયોનું લક્ષ્ય રાખે છે...

👉 કેનેડા

        કેનેડામાં શિક્ષણ માટે પશ્ચાત-માધ્યમિક- પદવી સ્નાતક પદવી આવશ્યક છે. મોટા ભાગના પ્રાંતમાં માન્ય શિક્ષક બનવા દ્વિતીય સ્નાતક પદવી આવશ્યક છે. પગાર $40,000/વર્ષથી $90,000/વર્ષ સુધીનો હોય છે. શિક્ષકો પાસે શાળા પ્રાંતીય સરકાર નિધિક જાહેર શાળામાં ભણાવવું કે ખાનગી શાખા, ધંધાઓ અને પ્રયોજકો નીધિક ખાનગી શાળાઓમાં ભણાવવું તે માટેનો વિકલ્પ હોય છે...

👉 ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ

સપ્ટેમ્બર 2007માં બાળમંદિર(નર્સરી), પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાના શિક્ષકોના વેતનો £20,133થી £41,004ની આસપાસ હતા,છતા અમુક વેતનો અનુભભવ મુજબ વધી શકે. પૂર્વશાળા શિક્ષકો £20,980 વાર્ષિક કમાઇ શકે. રાજ્ય શાળાઓના શિક્ષકો ઓછામાં ઓછી સ્નાતકની ઉપાધિ ધરાવતા હોવા જોઇએ,માન્ય શિક્ષક શિક્ષણ કાર્યક્રમ પૂર્ણ કરેલ હોવો જોઇએ, અને પરવાનગી ધરાવતા હોવા જોઈએ....

ઘણા દેશો લોકોને શિક્ષણ તરફ આકર્ષવા વૈકલ્પિક અનુમતિ કાર્યક્રમોની વ્યવસ્થા કરે છે, ખાસ કરીને જે સ્થાનોની પૂર્તિ મુશ્કેલ હોય તે માટે. નિવૃત્તિઓ નોકરીની શ્રેષ્ઠ તકો ગણાય છે, ખાસ કરીને માધ્યમિક શાળાના શિક્ષકોમાં, પ્રવેશોમા મહત્વના ધીમા વિકાસને લીધે; તકોમાં ભૌગોલિક વિસ્તાર અને ભણાવેલ વિષય મુજબ ભિન્નતા હોઇ શકે....

👉 ફ્રાંસ

ફ્રાંસમાં, શિક્ષકો, કે પ્રાધ્યાપકો ,મુખ્યત્વે , સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા દ્વારા નિમવામાં આવેલ સરકારી નોકરો છે.

👉 રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ

આયર્લેન્ડ ગણરાજ્યમાં પ્રાથમિક શિક્ષકોના વેતનોનો આધાર મુખ્યત્વે પ્રવરતા(એટલે કે આચાર્ય, નાયબ આચાર્ય કે સહાયક આચાર્ય), અનુભવ અને યોગ્યતાઓ પર છે. ગેલટેક વિસ્તારમાં કે એક દ્વીપ પર,આઇરીશ ભાષા શીખવવા માટે વિશેષ મહેનતાણુ પણ મળે છે. શરૂઆતમાં શિક્ષકનું મૂળ વેતન €30,904 p.a.(પ્રતિ વર્ષ) છે,જે શિક્ષકની 25 વર્ષની સેવા પછી વધીને €59,359 થઈ જાય છે. ઘણા વર્ષોના અનુભવ અને વિવિધ યોગ્યતાઓ (M.A., H.Dip., વગેરે.) ધરાવતા એક મોટી શાળાના આચાર્ય €90,000થી વધુ કમાઈ શકે છે...

👉 સ્કોટલેન્ડ

સ્કોટલેન્ડમાં,શિક્ષક બનવા ઈચ્છનાર કોઈ પણે જનરલ શિક્ષણ કાઉન્સીલ ફોર સ્કોટલેન્ડ (જીટીસીએસ)માં non. સ્કોટલેન્ડ્માં શિક્ષણ એ ફક્ત સ્નાતકો માટેનો વ્યવસાય છે અને ઈનીશીયલ ટીચર એજ્યુકેશન (ITE)નો અભ્યાસક્રમ ધરાવતી સાતમાંથી એક યુનિવર્સીટીમાં આ કાર્યક્રમ પૂર્ણ કરવો એ શિક્ષક બનવા માંગતા સ્નાતકો માટે સામાન્ય રસ્તો છે. એકવાર સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા બાદ,જો "પૂર્ણ નોંધણી માટેના આદર્શો" પૂરા થતા હોય તો GTCS "કામચલાઉ નોંધણી"માંથી "પૂર્ણ નોંધણી" કરે છે...

વેતન માટે એપ્રિલ 2008, બઢતી ન મેળવેલ શિક્ષકો સ્કોટલેન્ડમાં £20,427, up to £32,583 after 6 વર્ષો શિક્ષણ, વેતન માટે એપ્રિલ 2008 વર્ષની શરૂઆતમાં,સ્કોટલેન્ડમાં બઢતી ન મેળવેલ શિક્ષકો હંગામી ધોરણે,£20,427 કમાયા, જે શિક્ષણના 6 વર્ષ પછી £32,583 થાય છે, પણ તેઓ વિશેષ સનદી શિક્ષકનું પદ પ્રાપ્ત કરવા માટેના સત્રો પૂરા કર્યા બાદ (દર વર્ષે 2 સત્ર પૂરા કરવા ઓછામાં ઓછા 6 વર્ષ જોઈએ) £39,942 એટલુ કમાઇ શકે. આચર્ય શિક્ષકનુ પદ £34,566 અને £44,616 વચ્ચેનુ આકર્ષક વેતન ધરાવે છે; નાયબ મુખ્ય, અને મુખ્ય શિક્ષકો £40,290 થી £78,642. કમાય છે...

👉 યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, દરેક રાજ્ય જાહેર શાળાઓમાં ભણાવવા માટે અનુમતિ લેવી જરૂરી છે. શિક્ષણ પ્રમાણપત્રની માન્યતા સામાન્ય રીતે ચાર વર્ષોની રહે છે,પણ શિક્ષકો દસ વર્ષથી વધુ ચાલે તેવા પ્રમાણપત્રો પ્રાપ્ત કરી શકે છે. જાહેર શાળામાં શિક્ષકો માટે સ્નાતકની પદવી અને જે રાજ્યમાં તેઓ ભણાવતા હોય તેના દ્વારા મુખ્ય પ્રમણિત હોય તે જરૂરી છે. ઘણી સનદી શાળાઓમાં શિક્ષકો પ્રમાણિત હોય તે આવશ્યક નથી ગણતા,જો તેઓ કોઇ પણ બાળક પાછળ ન રહી જવુ જોઇએ એવા આદર્શ પૂર્ણ કરી શક્તુ શિક્ષન જ એ જ તેમના માટે ઉચ્ચ યોગ્યતા છે. ઉપરાંત,અવેજી/કામચલાઉ શિક્ષકોની આવશ્યકતા કાયમી વ્યાવસાયિકો જેટલી આકરી નથી હોતી. બ્યુરો ઓફ લેબર સ્ટેટીસ્ટીક્સ ક્યાસ કાઢે છે કે 14 લાખ પ્રાથમિક શાળા શિક્ષકો,  674,000 માધ્યમિક શાળા શિક્ષકો, અને 10 લાખ માધ્યમિક શાળા શિક્ષકો યુ.એસ.માં નિયુક્ત છે...

👉 આધ્યાત્મિક શિક્ષક

હિંદુ ધર્મમાં આધ્યાત્મિક શિક્ષક ગુરુ તરીકે ઓળખાય છે. લેટર ડે સેઇન્ટ મૂવમેન્ટમાં અરોનિક પૌરોહિત્યમાં શિક્ષક એક પદવી છે, જયારે તિબેટના તિબેટન બૌદ્ધવાદમાં ધર્મના શિક્ષકો લામા કહેવાય છે. લામા કે જે,ઘણી વાર,તેમની બોધિસત્વ પ્રતિજ્ઞાને આગળ ધપાવવા ફોવા અને સિદ્ધિથી પર સતત પુનર્જન્મ લેવા દ્રઢનિશ્ચયી બને તેને તુલ્કુ કહે છે. ઇસ્લામમાં શિક્ષકોના, મુલ્લાઓ (મદ્રેસાઓના શિક્ષકો)થી ઉલેમાઓ સુધીના વર્ગની કલ્પના છે. સામાન્ય રીતે યહૂદી આધ્યાત્મિક શિક્ષકને રબ્બી કહેવાય છે....

            શિક્ષણ જગતનું સૌથી વધુ નુકસાન પરીક્ષાએ કર્યું છે. દરેક જગ્યાએ પરીક્ષાલક્ષી નહીં કિંતુ જીવનલક્ષી શિક્ષણ હોવું જોઈએ. પરીક્ષાલક્ષી શિક્ષણ વડે દેશ ગરીબીમાંથી અને ભ્રષ્ટાચારમાંથી મુકત થવાનો નથી. આપણી પરીક્ષા પદ્ધતિ એટલે ગોખણશક્તિનો માપદંડ, ગોખેલુ ૨૫થી ૩૫ દિવસમાં ભૂલી જવાય છે. આખા વિશ્વને પલટાવતી વભિૂતિઓ વધુ ભણેલા ન હતા. જીવનમા ઉપયોગી થાય એવું જ ભણાવવું જોઈએ. ઈંગ્લેન્ડમાં એક જ ધોરણના વિસ્તારો પ્રમાણે પાઠ્યપુસ્તકોમાંથી ભણાવાય છે. જીવનના પ્રશ્નો ઉકેલી શકે તેવું જ ભણાવવું જોઈએ...

             પ્રાચીન ગુરુકુળમાં વેદ, દર્શન, ઉપનિષદ, વ્યાકરણ વગેરે મહાન ગ્રંથો, ગણિત, ભૌતિકશાસ્ત્ર, રસાયણશાસ્ત્ર, 
ભૂગોળ, ખગોળશાસ્ત્ર, અવકાશ નિર્માણ, હસ્તકલાના શિક્ષણ સાથે, કલા સંગીત, તકનીકી, રાજકારણ, અર્થશાસ્ત્ર, ન્યાય, ઉડ્ડયન, યુદ્ધ, યુદ્ધ નિર્માણ, યોગ, અને કૃષિ, વગેરે જે માણસની શારીરિક અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ માટે જરૂરી છે તે બધું શીખવવામાં આવતા...

              ભારતની પ્રાચીન ગુરુકુળ શિક્ષણ પદ્ધતિનો ઉદ્દેશ ચારિત્ર્યવાન નાગરિકો તૈયાર કરવાનો હતો. અંગ્રેજો દ્વારા આ વ્યવસ્થાને ખતમ કરીને લોર્ડ મેકોલેપ્રણિત જે પદ્ધતિ દાખલ કરવામાં આવી તેનો ઉદ્દેશ બ્રિટીશ સલ્તનતના ગુલામો તૈયાર કરવાનો હતો. ભારતને સ્વતંત્ર થયાને ૬૯ વર્ષો થયાં તે પછી પણ આપણે ગુલામો પેદા કરતી શિક્ષણ પદ્ધતિની ચુંગાલમાંથી મુક્ત થઇ શક્યા નથી. ફરક એટલો પડ્યો છે કે પહેલા આપણી યુનિવર્સિટીઓ બ્રિટીશ સરકાર માટે કારકૂનો પેદા કરતી હતી; હવે તેઓ મલ્ટિનેશનલ કંપનીઓમાં પ્લેસમેન્ટ શોધતા ઇજનેરો અને મેનેજરો પેદા કરી રહી છે. આપણું જે શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિધન છે તેનો ઉદ્દેશ ઉચ્ચતમ શિક્ષણ લઇને વિદેશી કંપનીઓના ગુલામ બનવાનો જ હોય છે....

               આજની નવી પેઢીમાં સ્વાશ્રય, સ્વદેશાભિમાન, સેવા, સંસ્કાર, શિસ્ત, શ્રદ્ધા, ભક્તિ, મૈત્રી, શુદ્ધિ વગેરે ઉત્તમ ગુણોનું પ્રગટીકરણ કરવું હોય તો તેના માટે ભારતવર્ષની પ્રાચીન ગુરુકુળ પદ્ધતિને સજીવન કરવાની જરૂર છે. આ કાર્ય દુષ્કર છે, કારણ કે આજે આખો સમાજ ડિગ્રી, નોકરી અને ભાખરીલક્ષી ભૌતિકવાદી શિક્ષણ પાછળ દોડી રહ્યો છે. સા વિદ્યા યા વિમુક્તયેનું સૂત્ર માત્ર યુનિવર્સિટીના લોગો પૂરતું મર્યાદિત બની ગયું છે. આજની વિદ્યા તો મુક્તિ અપાવવાને બદલે નોકરીના બંધનમાં જકડાઇ જવાનું શીખવે છે. આ માહોલમાં શુદ્ધ ગુરુકુળ પદ્ધતિએ શિક્ષણ આપતી કોઇ સંસ્થા સફળ થાય, સમાજ તેને વધાવી લે, તેમાં પ્રવેશ મેળવવા પડાપડી થાય તો તે મોટો ચમત્કાર ગણાય...

©️®️Dr. Vaibhavi Trivedi 

Image courtesy : Google 

👉Divinity35.blogspot.com 

👉Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....

 

India ranks lower in education than other countries:

               ભારતમાં શિક્ષણની ગુણવત્તાનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે નીચું છે. એમાં કોઈ નોંધપાત્ર સુધારો થયેલો દેખાતો નથી. રાજ્યમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ 2001માં 69.14 ટકા હતું, તે વધીને 2011માં 78.03 ટકા થયું છે. પણ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાતનો ક્રમાંક 16માંથી નીચો ઉતરીને 18 થયો છે. શાળામાં દાખલ થતાં બાળકોની સંખ્યા વધી છે, પણ 11 થી 14 વર્ષના 5 ટકા બાળકો હજુ પણ સ્કૂલ સુધી પહોંચતા જ નથી... 

               વિશ્વ બેન્કના સર્વેક્ષણમાં એવો ઘટસ્ટોફ થયો છે કે, ૯૦% ગ્રેજયુએટ યુવાનો નોકરીને લાયક નથી. ડિગ્રીઓ બેકાર અને અર્થહીન સાબિત થઈ રહી છે. ભારતમાં દર વર્ષે ૧.૧૦ કરોડ યુવકો ગ્રેજ્યુએશનની ડિગ્રી ધારણ કરે છે. ભારતે પોતાની યુવાપેઢીને નોકરીને લાયક બનાવાય એ પ્રકારનું શિક્ષણ આપવું પડશે. યુનિ.કોલેજોમાં પરીક્ષાઓ પૂરતી જ વિદ્યાર્થીઓની ૧૦૦% હાજરી જોવા મળે છે. યુનિવર્સિટીઓના હાલના અભ્યાસક્રમ સામે સમાજમાં જે જરૂરી કૌશલ્ય છે, નિપૂણતા છે, તે વચ્ચે પહોળી ખાઈ સર્જાઈ રહી છે... 

              પણ!!! આ માટે શતરંજની રમતો છોડવી પડે, ખૂબ સુંદર, આકર્ષક અને પ્રભાવશાળી લાગતા યોજનાઓના સ્લોગન્સ કરતા જ્યાં જરૂરિયાત છે ત્યાં બુદ્ધિમત્તા લગાવવી જોઈએ. પૈસાદાર વધુ પૈસાદાર થઈ રહ્યા છે અને ગરીબ વર્ગના લોકો અંધારામાં ગરકાવ થઈ રહ્યા છે.. ફક્ત રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર ને ટાગોર લખવાથી તેમનું વ્યક્તિત્વ નથી બદલાઈ જતું. તેમ જ એમના લૂક્સને હાઈજેક કરવાથી રાષ્ટ્રહિત કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વનો હોદ્દો નથી મળી જતો અને દેશ વિકાસના એક પણ પગથિયા નથી ચઢી શકાતા... 

          આપણે પંતુગિરીના શરણે છીએ, તેથી વિચારી નથી શકતા કે આપણાં માટે, આપણાં બાળકો માટે, આપણાં દેશ માટે, બેરોજગારો માટે અને આવનારી પેઢી માટે શું સારું છે!!? શિક્ષણનું સ્તર સુધરે તો બેરોજગારી અને મોંઘવારી દર ઘટે. તોજ ગરીબીની રેખા નીચે જીવતા લોકોનાં ભવિષ્ય વિશે વિચારી શકાય... 

         ત્રણ એશિયન દેશોમાં વિશ્વની શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ વ્યવસ્થા છે: ભારત તેઓમાંથી શું શીખી શકે છે !!? 

       દક્ષિણ કોરિયા, ચીન અને સિંગાપુર પાસે ઉત્કૃષ્ટ શિક્ષણ પ્રણાલીઓ છે અને તે સમગ્ર વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. અહીં તેવું શું છે જે તેમને બધાથી અલગ કરે છે અને ભારત તેમાંથી શું શીખી શકે છે! અથવા શું શીખવું કે અપનાવવું જોઈએ!!?? 

           અન્ય દેશોની કેટલીક એજ્યુકેશન સિસ્ટમ્સમાં પ્રભાવશાળી સુવિધાઓ છે જે અન્ય દેશ કે લોકો દ્વારા અપનાવી શકાય છે. દક્ષિણ કોરિયા, ચાઇના અને સિંગાપોરમાં એશિયામાં શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ પ્રણાલી છે. અહીં શા માટે આ ત્રણ દેશોમાં તેજસ્વી શિક્ષણ પ્રણાલીઓ છે જે વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ કુશળ બનાવવા માટે મદદ કરે છે! તો જ્યારે અસંખ્ય સુધારા વિશ્વભરમાં સ્કૂલ સિસ્ટમ્સમાં અમલમાં આવે છે, ત્યારે તે બધાને પરિણામો બતાવવાની ક્ષમતા નથી હોતી. તેમાંના મોટાભાગના તેમના વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શનમાં નોંધપાત્ર સુધારા પ્રાપ્ત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. જો કે, એવા એવા દેશો છે કે જેણે આજીવન શીખનારાઓ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને તેમની શાળાઓમાં શૈક્ષણિક સુધારણાને વેગ આપ્યો છે, જેઓ પાઠ્યપુસ્તકના જ્ઞાન સુધી મર્યાદિત નથી. ચાઇના, સિંગાપોર અને કોરિયા વિશ્વની શ્રેષ્ઠ એજ્યુકેશન સિસ્ટમ્સના ઉદાહરણો છે...

🔰 દક્ષિણ કોરિયા 

            દક્ષિણ કોરિયા સૌથી સખત, અને દેખીતી રીતે, વિશ્વના શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ માળખા તરીકે અલગ પડે છે. કોરિયનોએ અસાધારણ સીમાચિહ્ન કર્યું છે: રાષ્ટ્ર 100% શિક્ષિત છે, અને મૂળભૂત તર્ક અને વિશ્લેષણના પરીક્ષણો સહિત, સિદ્ધિના આંતરરાષ્ટ્રીય તુલનાત્મક પરીક્ષણમાં ધારદાર કામ કર્યું છે. સિયોલમાં, વિદ્યાર્થીઓ જ્ઞાન સંચરણમાં નિષ્ણાતો છે, જેમ કે કોરિયાના વૈશ્વિક મૂલ્યાંકન પગલાંઓના અસાધારણ અમલીકરણમાં સ્પષ્ટ છે. અંતમાં, કોરિયાએ સર્જનાત્મકતા અને કલ્પના લાવવા માટે નવી વ્યૂહરચનાઓનો સમાવેશ કર્યો છે, ફક્ત તેના શૈક્ષણિક પ્રોગ્રામમાં જ માહિતીને ધ્યાનમાં રાખીને માહિતી આપી નથી. આમ કરવા માટે, તેમાં અવનવી ટેકનીક્સ શામેલ છે, જે વિજ્ઞાન, તકનીકી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત ફીલ્ડ્સને કનેક્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેમાં કોરિયા સામાન્ય રીતે કલા સાથે સખત કામ કરે છે. આવા સ્ટીમ સિસ્ટમ પ્રોગ્રામ્સ હાલમાં કોરિયાના તમામ પ્રારંભિક અને માધ્યમિક શાળાઓમાં શામેલ છે... 

 🧧 ચાઇના 

              ચીન શૈક્ષણિક પરિવર્તનના બીજા રાઉન્ડના મધ્યમાં છે, 2020 એજ્યુકેશન રિફોર્મ પ્લાન, જે પ્રમાણિત જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે શૈક્ષણિક પ્રોગ્રામને તાજું કરશે. ઉદાહરણ તરીકે, ગણિત વિદ્યાર્થીની ગણતરીના સમયનું મૂલ્યાંકન કરશે નહીં અને જટિલ અને ભાગ્યે જ ઉપયોગમાં લેવાતા સમીકરણોને જાળવી રાખવાની જરૂર રહેશે નહીં. વિજ્ઞાનમાં, નવીનતમ ઊર્જા, સુખાકારી અને રક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, વ્યવહારુ ઉકેલ અને વ્યવહારિક જ્ઞાન સાથે ગણતરીઓ અને ડ્રિલ્સને પ્રમાણિત એપ્લિકેશન્સમાં વિદ્યાર્થીઓના પ્રયોગો સાથે સુપરત કરવામાં આવશે. આ નવા નિયમો અને માળખામાં વિદ્યાર્થી-કેન્દ્રિત સુધારણા વિસ્તૃત છે. તેમાં નવી શૈક્ષણિક તકો સાથે એક નિર્ણાયક એક્સ્ટેંશન અને શીખવાની જાળવણીથી શીખવાની મર્યાદાને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે શિક્ષિત કરવાથી ઉચ્ચારણની ચાલનો સમાવેશ થાય છે...

🎏 સિંગાપોર 

            સિંગાપોર પાસે એક નક્કર જ્ઞાન ટ્રાન્સમિશન શિક્ષણ ફ્રેમવર્ક છે જે વૈશ્વિક મૂલ્યાંકન પર વિશ્વની શ્રેષ્ઠતમ વિશ્વસનીય સ્થિતિમાં છે. સિંગાપોરે 21 મી સદીની ક્ષમતાઓને પોતાની સિસ્ટમ બનાવી છે, જે પ્રત્યેક ઓર્ડર અને શિક્ષક તાલીમના અપડેટમાં શૈક્ષણિક યોજના સુધારણામાં રોપવામાં આવી રહી છે. આ રસ્તા તરફ આગળ વધતા, સિંગાપુરને શિક્ષકોની શિક્ષણ ક્ષમતાઓ વધારવા અને મૂળભૂત અને 21 મી સદીના બંનેને નોંધપાત્ર સ્તરોમાં અપનાવવા માટે ઉકેલી શકાય છે, આખરે, વિદ્યાર્થીઓને બંનેની જરૂર પડશે. સિંગાપુરની શિક્ષણ યોજનાનો એક નિર્ણાયક ઘટક વર્ગખંડમાં બદલાતી દુનિયાની કેન્દ્ર ક્ષમતાઓને અમલમાં મૂકવા માટે છે, ઉદાહરણ તરીકે, શારીરિક શિક્ષણ, કલા અને સંગીત. ફ્રેમવર્ક સ્વીકારે છે કે આ ક્ષમતાઓ એક વ્યાપક શિક્ષણશાસ્ત્ર માટે જરૂરી છે અને વિદ્યાર્થીઓને તેમની શોધક અને અર્થપૂર્ણ ક્ષમતાઓને સુધારવા અને તેમના પોતાના, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વ્યક્તિત્વને આકાર આપવા માટે સશક્ત બનાવે છે. વધુમાં, મેરિટ અને સંકલનના મહત્વને શીખવા માટે વિદ્યાર્થીઓની સહાય કરવા માટે અભ્યાસેતર કસરતમાં ભાગ લેવા પર વધુ અગ્રણી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું. --- તેમાં પણ ભારત, જે હજી પણ એક હાઇ-પર્ફોમિંગ દેશ નથી, તેણે ક્રાંતિકારી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 રજૂ કરી છે જેણે શાળાઓમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ આપવામાં આવે છે તે રીતે ફેરફારોની દરખાસ્ત કરી છે. અમલીકરણ સાથે, પાઠ્યપુસ્તક માહિતી પર ઓછું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે જ્યારે વિદ્યાર્થીઓને પ્રોજેક્ટ-આધારિત શિક્ષણ, વહીવટ, સંદેશાવ્યવહાર અને વિકાસશીલ તકનીકી કુશળતા વિકસાવવા માટે હશે...

©️®️🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....

Importance of mother tongue language in education

🎯 શિક્ષણમાં માતૃભાષાનું મહત્વ :

       બાળકને તેમની ઘરેલુ ભાષામાં શીખવવામાં આવવાનું મહત્વ એ છે કે તેઓ શાળામાં વધુ સારી રીતે સમજશે અને શીખતી વખતે વધુ આરામદાયક બનશે.  "જે બાળકો તેમની માતૃભાષાના નક્કર પાયા સાથે શાળાએ જાય છે તેઓ શાળામાં સૂચનાની ભાષામાં સાક્ષરતાની ક્ષમતાનો વિકાસ કરે છે.

      આમ ભારતમાં લગભગ તમામ ખાનગી શાળાઓ અંગ્રેજી માધ્યમની છે.  ઘણી જાહેર શાળાઓ, રાજકીય મજબૂરીઓને લીધે, રાજ્યની આધિકારીક ભાષાઓ પ્રાથમિક શાળાની ભાષા તરીકે હોય છે.  પાંચમા ધોરણ પછીથી અંગ્રેજી બીજી ભાષા તરીકે રજૂ કરવામાં આવી... 

        ભારતમાં, અંગ્રેજી બે હેતુઓનું કામ કરે છે... ભારતમાં એક કરતા વધારે ભાષાઓ બોલતા ઘણા લોકો માટે તે બીજી ભાષા પણ છે. અંગ્રેજી ભાષા એ એક ટાઇ છે જે આપણા સમાજના ઘણા ભાગોને એક સાથે જોડવામાં મદદ કરે છે. વળી, તે વિશ્વના અને ભારતના મોટા દેશો વચ્ચેનો ભાષાનો પુલ છે.

         અધ્યયનોએ બતાવ્યું છે કે બીજી ભાષા શીખવાથી અંગ્રેજી માળખું અને શબ્દભંડોળના જ્ઞાનમાં વધારો થઈ શકે છે, સાથે સાથે વિદ્યાર્થીઓને ગણિત અને ભાષાની કળાઓમાં નોંધપાત્ર ઊંચા સ્કોર કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

       પ્રથમ ભાષા જાળવવી એ આપણી ઓળખ માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને સકારાત્મક સ્વ-ખ્યાલ માટે ફાળો આપે છે. સામાજિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયામાં તેના મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ,  પ્રથમ ભાષા બોલવાથી કુટુંબના સભ્યો સાથેના સંબંધો મજબૂત થઈ શકે છે. જો મૂળ ભાષા જાળવી રાખવામાં નહીં આવે, તો પરિવારના સભ્યોની મહત્વપૂર્ણ લિંક્સ ખોવાઈ શકે છે.

       તે સ્પષ્ટ છે કે ભાષાઓ આપણા રોજિંદા જીવનના વિવિધ પાસાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.  તેમની ભૂમિકા ફક્ત સંદેશાવ્યવહાર સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે જ્ઞાન અને માનવ વિજ્ઞાનની વિશાળ શાખાઓ સુધી વિસ્તારિત થઈ શકે છે.  ભાષાઓ માનવ જ્ઞાનને વિકસિત કરવામાં અને અનેક પ્રકારનાં ફાયદા માટે તેનો વિસ્તાર કરવામાં સક્ષમ છે.

        રાજ્યની સરકારી શાળાઓમાં સંસ્કૃત પહેલાથી જ ફરજિયાત વિષય હોવા છતાં, ખાનગી શાળાઓ ત્રણ ભાષાના માપદંડ હેઠળ વિદ્યાર્થીઓને પસંદગી આપે છે.  મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે નવા નિર્ણયથી સીબીએસઇ અને આઈસીએસઈ સંચાલિત ખાનગી શાળાઓમાં પણ સંસ્કૃતને ફરજિયાત વિષય બનાવાશે.

 👉 જો માતૃભાષામાં શિક્ષણ છે, તો પછી ભારતમાં કરોડો વૈજ્ઞાનિકો અને ફિલોસોફરો હશે, નકલચી નમૂનાઓ નહીં... 

 📌 મહાત્મા ગાંધી માનતા હતા કે ભારતે શિક્ષણની ભાષાની દ્રષ્ટિએ જાપાન પાસેથી શીખવું જોઈએ... 

       1909 માં, જ્યારે મહાત્મા ગાંધી 'હિન્દ સ્વરાજ' લખી રહ્યા હતા, ત્યારે તેઓ ભાવિ ભારતીય રાષ્ટ્રનું સ્વરૂપ પણ રજૂ કરી રહ્યા હતા. ભાવિ ભારતમાં ભાષા અને શિક્ષણના રૂપમાં, ગાંધીજીએ લખ્યું - 'મને લાગે છે કે આપણે આપણી બધી ભાષાઓને ચમકાવવી જોઈએ.... દરેક શિક્ષિત ભારતીયને તેની ભાષા જાણવી જોઈએ, હિન્દુએ સંસ્કૃત સમજવું જોઈએ, મુસ્લિમને અરબી જાણવી જોઈએ, પારસીને પર્સિયન આવડવું જોઈએ અને દરેકને ગુજરાતી-હિન્દીનું જ્ઞાન હોવું જોઈએ. કેટલાક હિંદુઓએ અરેબિક શીખવું જોઈએ અને કેટલાક મુસ્લિમો અને ઝૂરોસ્ટ્રિયને સંસ્કૃત શીખવું જોઈએ.  ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતના લોકોએ તમિળ શીખવું જોઈએ. સમગ્ર ભારત માટે જે ભાષાની આવશ્યકતા છે તે ફક્ત હિન્દી હશે. તેને પર્સિયન અથવા દેવનાગરી લિપિમાં લખવાની છૂટ હોવી જોઈએ.  હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સુમેળ હોવો જોઈએ, તેથી ઘણા ભારતીયોને આ બંને લિપિ જાણવી જોઈએ.  જ્યારે આવું થાય, ત્યારે આપણે અંગ્રેજીને એકબીજાના વર્તન, વ્યવ્હારથી બાકાત રાખી શકીશું. '

         એક તબક્કે, વાચક સીધો સવાલ બે ભાષામાં પૂછે છે - 'શું તમે સ્વ-શાસન માટે અંગ્રેજી શિક્ષણના કોઈ ઉપયોગને ધ્યાનમાં લેતા નથી?' અને આ તરફ, ગાંધી કહે છે- 'મારો જવાબ' હા 'અને' ના ' તે બંને છે.  કરોડો લોકોને અંગ્રેજીમાં શિક્ષણ આપવું એ તેમને ગુલામીમાં મૂકવા જેવું છે. મૈકાલેએ જે શિક્ષણનો પાયો નાખ્યો હતો, તે ખરેખર ગુલામીનો પાયો હતો, તેણે આ હેતુથી તેની યોજના બનાવી, મારે તે કહેવું નથી. પરંતુ આ તેના કામનું પરિણામ છે કે આપણે સ્વરાજ્ય વિશે વાત પણ વિદેશી ભાષામાં કરીએ છીએ, તે કેટલું દયાજનક છે. તો પછી એ જાણવું પણ યોગ્ય છે કે જે પદ્ધતિને અંગ્રેજોએ ફેંકી દીધી છે, તે આપણો શણગાર કેમ હોય શકે છે!! જેને તેઓ ભૂલી ગયા છે, આપણે ચીટકીને મૂર્ખ બનતા રહીએ છીએ. તેઓ તેમની સંબંધિત ભાષાઓ સુધારવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. વેલ્સ એ ઇંગ્લેંડનો એક નાનો પરગણું છે. તેની ભાષા ધૂળ જેટલી મામૂલી છે. પરંતુ હવે તેનું નવીનીકરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે."

        " પણ આપણી હાલત શું છે?  આપણે એક બીજાને જે પત્રો લખી રહ્યા છીએ તે પણ ગલત-સલત અંગ્રેજી ભાષામાં!!! એક સામાન્ય એમ.એ. પાસ વ્યક્તિ પણ આ ગેરમાર્ગે દોરેલ અંગ્રેજીથી મુક્ત નથી... જો આ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો આવનારી  જનરેશન આપણી નિંદા કરશે અને આપણે તેના દ્વારા શ્રાપ લાગશે.  તમારે સમજવું જોઈએ કે અંગ્રેજી શિક્ષણને સ્વીકારીને, આપણે લોકોને ગુલામ બનાવ્યા છે. 

         અંગ્રેજી શિક્ષણને કારણે ઘમંડ, દુશ્મનાવટ, અત્યાચાર વગેરે વધ્યા છે. અંગ્રેજી શિક્ષણ ભણેલા લોકોએ છેતરપિંડી કરવામાં અને લોકોને હેરાન કરવામાં કોઈ જ કસર છોડી ન હતી. જો આપણે અંગ્રેજી-શિક્ષિત લોકો તેના માટે કંઇપણ કરીએ, તો આપણે (અંગ્રેજીથી વંચિત અને અંગ્રેજી દ્વારા) લોકોના દેવાની માત્ર અપૂર્ણાંક ચૂકવણી કરીએ છીએ. શું તે ઓછા અત્યાચારોની વાત છે કે જો મારે મારા દેશમાં ન્યાય મેળવવો હોય તો મારે અંગ્રેજી ભાષાનો ઉપયોગ કરવો પડશે.  એકવાર હું બેરિસ્ટર બન્યા પછી, હું મારી ભાષા બોલી શકતો નથી. બીજા માણસે મારી માતૃભાષાનું ભાષાંતર કરવું જોઈએ અને મને સમજાવવું જોઈએ, તે બડાઈની વાત છે!!?  તે બીજું શું છે જે ગુલામીની નિશાની નથી તો ?  આ માટે મારે કોને દોષ આપવો જોઈએ?  બ્રિટિશરોને કે પોતાને?  ભારતને ગુલામ બનાવવા વાળા, આપણે અંગ્રેજી જાણતા લોકો જ છીએ. જનતાની 'હાય' બ્રિટીશરોને નહીં આપણને લાગશે..."

          'આપણે એવી બીમારીમાં ફસાયા છીએ કે અંગ્રેજી શીખવ્યા વિના કામ કરવાનો સમય નથી... પરંતુ તેનો ઉપયોગ બ્રિટિશરો અને ભારતીયો સાથે કરો જેની ભાષા આપણે સમજી શકતા નથી.  બાળકોએ તેમની માતૃભાષા શીખવવી જ જોઈએ અને તેમને ભારતની બીજી ભાષા પણ શીખવવી જોઈએ. જ્યારે બાળકો મોટા થાય ત્યાર પછી ભલે તેમને અંગ્રેજી શીખવવામાં આવે.  અને તે પણ પૈસા કમાવવાના વિચારથી નહીં પણ અંગ્રેજી ભૂંસી નાખવાના હેતુથી.  આ કરતી વખતે, તમારે વિચારવું પડશે કે અંગ્રેજીમાં શું શીખવું જોઈએ અને શું ન શીખવું જોઈએ...'

        ભારતની ભાષાકીય સમસ્યાને ધ્યાનમાં લેતાં ગાંધીના આ શબ્દો હજી કાનમાં ગૂંજવા લાગે છે. આજે, સમય જતા આ સમસ્યા વધુ જટિલ બની ગઈ છે, બંધારણ સભામાં, આ વિષય પરની લાંબી ચર્ચા અધૂરી રહી હતી અને તે દિશાહિનતાનો શિકાર બની હતી. આજે તે મુખ્ય પ્રવાહના ભારતની ચર્ચામાંથી સંપૂર્ણ રીતે ગાયબ છે. રાજકીય પક્ષોના બંધારણ અને પ્રગતિકારોમાં પણ કોઈ તેને સ્પર્શવા માંગતું નથી. તેના પર જે પ્રકારની સ્વસ્થ અને સ્પષ્ટ ચર્ચા થવી જોઈએ, અને જે પ્રકારનું ભાવિ પ્રયત્નો થવા જોઈએ, તેવું કશું ક્યાંય દેખાતું નથી. ત્રિભાષીય ફોર્મૂલા ફક્ત જુબાની જમાખર્ચ અને ખયાલી પુલાઉ પ્રકારની ભ્રમણા સાબિત થયો.

       પરિણામ એ આવ્યું છે કે આંધ્રપ્રદેશના કૃષ્ણા જિલ્લામાં એક નામાંકિત એન્જિનિયરિંગ કોલેજના બે વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી હતી, તેની પાછળનું એક કારણ એ હતું કે આ વિદ્યાર્થીઓ તેલુગુ માધ્યમથી ભણીને આવ્યા હતા.. ઉત્તર પ્રદેશના શાહજહાંપુર જિલ્લામાં એક વિદ્યાર્થીએ ફાંસી લગાવી આત્મહત્યા કરી હતી, કારણ કે હિન્દી માધ્યમમાં અભ્યાસ કરવાને કારણે તે અંગ્રેજી સારી રીતે સમજી શકતો નહોતો અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં તેને સારા માર્કસ મળતા ન હતા. બેંગલુરુના મંજુનાથનગર વિસ્તારમાં એક તેજસ્વી વિદ્યાર્થીએ આત્મહત્યાના ઇરાદે છત પરથી કૂદી પડી હતી અને તેને કન્નડ માધ્યમમાં ભણતી યુવતીને અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેથી તે કઈ પણ સમજી શકતી ન હતી... 

         ગાંધીજીએ આ અંગેની આગાહી પહેલાથી જ કરી દીધી હતી. 20 ઓક્ટોબર 1917 ના રોજ ભરુચ, ગુજરાતમાં એક શિક્ષણ સંમેલનમાં તેમના લાંબા સંબોધનમાં ગાંધીજીએ કહ્યું હતું - "વિદેશી ભાષા દ્વારા શિક્ષણ મેળવવામાં મન પરનો ભાર અસહ્ય છે." આપણાં બાળકો આ ભાર તો સહન કરી શકે છે, પરંતુ તેની કિંમત આપણે ચૂકવવી પડશે.  હવે તેઓ અન્ય ભારણ સહન કરી શકશે નહીં. આ વસ્તુ આપણા સ્નાતકોને મોટે ભાગે બિનઅસરકારક, નબળા, દર્દી અને ખાલી અનુકરણ કરવા વાળા બનાવે છે.  તેમનામાં, શોધવાની શક્તિ, વિચારવાની શક્તિ, હિંમત, સહનશક્તિ, બહાદુરી, નિર્ભયતા અને અન્ય ગુણો મોટા પ્રમાણમાં ક્ષતિગ્રસ્ત થાય છે.  આની સાથે, આપણે કોઈ નવી યોજનાઓ બનાવી શકતા નથી અને જો આપણે બનાવીએ, તો તે પૂર્ણ કરી શકતા નથી. કેટલાક લોકો, જેમનામાં ઉપરના ગુણો જોવા મળે છે, તે અકાળે દુકાળના સમયમાં ચાલ્યા જાય છે. '

          ગાંધીજીએ આગળ કહ્યું કે - "એક અંગ્રેજ વ્યક્તિએ લખ્યું છે કે મૂળ લેખ અને શોષક કાગળના પત્રો વચ્ચેનો તફાવત એ જ યુરોપ અને યુરોપની બહારના લોકોમાં સમાન તફાવત છે."  આ દૃષ્ટિકોણનું સત્ય એશિયાના લોકોની કુદરતી અયોગ્યતાને કારણે નથી. આનું કારણ એ છે કે શિક્ષણનું યોગ્ય માધ્યમ પસંદ કરવું. દક્ષિણ આફ્રિકાના સ્વદેશી લોકો હિંમતવાન, શારિરીક રીતે મજબૂત લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. બાળલગ્ન વગેરેમાં આપણે જે દોષો કરીએ છીએ તે તેમાં નથી, છતાં તેની હાલત આપણા જેવી જ છે. સૂચનાનું માધ્યમ ડચ છે. તેઓ ડચ ભાષા પર તાત્કાલિક અધિકાર મેળવે છે અને આપણી જેમ, શિક્ષણ અંત સુધીમાં નબળું પડે છે. તેઓ પણ ખૂબ જ બનાવટી નકલ કરે છે.  માતૃભાષાને શિક્ષણના માધ્યમથી દૂર કરવાને કારણે, તેમાંની વાસ્તવિક વસ્તુ પણ ખોવાયેલી લાગે છે. આપણામાંના ફક્ત અંગ્રેજી શિક્ષણ સાથેના લોકો આ ખોટનો સાચો અંદાજ લગાવી શકતા નથી. અને જો આપણે અંદાજ લગાવી શકીએ કે લોકોએ આપણા પર કેટલી ઓછી અસર કરી છે, તો તે કલ્પના કરી શકાય છે. આપણાં માતાપિતા કેટલીકવાર આપણા શિક્ષણ વિશે કંઈક કહે છે, તે ધ્યાનમાં લેવા યોગ્ય છે... 

         ગાંધીજીએ વધુમાં કહ્યું હતું કે, “… જાપાને માતૃભાષામાં શિક્ષણ દ્વારા જન જાગૃતિને જાગૃત કરી છે. તેથી, તેના દરેક કાર્યમાં નવીનતા જોવા મળે છે. તેઓ શિક્ષકોના શિક્ષકો પણ બની ગયા છે.  તેઓએ બ્લોટીંગ કાગળના રૂપક (બિન-યુરોપિયન દેશોના લોકોને આપેલા) ખોટા સાબિત કર્યા છે. માતૃભાષામાં શિક્ષણને કારણે, જાપાની જીવનમાં વધારો થયો છે. અને આશ્ચર્યજનક આંખોથી વિશ્વ જાપાનીઓનું કાર્ય જોઈ રહ્યું છે. વિદેશી ભાષા દ્વારા શિક્ષણ આપવાની પદ્ધતિ અપાર છે... આપણી મોટાભાગની માનસિક શક્તિ અંગ્રેજી ભાષાનો કબજો લેવામાં ખર્ચ કરવામાં આવે છે, તે ખૂબ જ અનિચ્છનીય છે.'

         અંગ્રેજીમાં વધુ પૈસા કમાવવાની તકોને કારણે માતાપિતા તેમના બાળકોને તેમાં જબરદસ્તીથી દબાણ કરી રહ્યા છે. આને કારણે, ઉપરોક્ત ઘટનાઓ કરતા પણ વધુ, આવી ઘણી ઘટનાઓ છે જેમાં કોઈ જાનહાની દેખાઈ નથી, પરંતુ આપણા વિદ્યાર્થીઓ ગંભીર માનસિક પીડા અને ગૂંગળામણમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.  ભારતમાં, વિચાર, નોલેજ, વિજ્ઞાન અને રોજગારની તકો રચનાત્મક રીતે કોઈ ખાસ ભાષાના પર્યાય છે. ભારતનો સમાજ એક આત્મઘાતી સમાજ છે, જે પોતાના લાખો સંભવિત યુવાનોને વસાહતી બનાવે છે, વસાહતી માનસિકતાથી બીમાર છે.   

 

          'સામાન્ય શાળા પ્રણાલી' સાથેની દરખાસ્તો સરકારોને અપ્રચલિતતા આપી રહી છે.  આજે, ભારતમાં ત્રણથી ચાર ટકા અંગ્રેજી ભાષી લોકો ભારતના 96 થી 97 ટકા લોકો ઉપર અન્યાયી ધાર જાળવી રહ્યા છે.  એક હાસ્યાસ્પદ સત્ય એ છે કે અંગ્રેજીમાં જાણવાનો દાવો કરનારા આટલા ટકા લોકોમાં પણ, આ ભાષાના જ્ઞાનનું સ્તર ખૂબ જ સરેરાશ છે. અહીંનો શાસક વર્ગ આ ભાષાને ઢાલ આપે છે અને ભારતની બાકીની વસ્તીને એક આંચકામાં અયોગ્ય ઠેરવે છે.

       આજે આપણે ભારતમાં ઝડપથી વધી રહેલા ભીડ-વસ્તિવધારા વિશે રડતા રહીએ છીએ, પરંતુ તેનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે આપણી પોતાની ભાષાઓ દ્વારા માનવ જ્ઞાન અને મૂળભૂત વિચારસરણીનો ફેલાવો સમગ્ર ભારતીય સમાજમાં સમાન રીતે પહોંચ્યો હોવો જોઈએ. જે વધારે પહોંચી શક્યો નહીં.. અંગ્રેજી કે વિશ્વની બધી ભાષાઓ સારી, ભણતર લાયક છે, પરંતુ તેના આધારે, માળખાકીય અવ્યવસ્થા અને નેવું ટકા જનતાનું ભારત હાંસિયામાં અરાજકતા તરફ દોરી રહ્યું છે. સૌથી દયનીય પરિસ્થિતિ તે લોકોની છે કે જેઓ ન તો તેમની ભાષા યોગ્ય રીતે શીખે છે અને ન તો અંગ્રેજી...

         ભલે હિન્દી અથવા કોઈપણ ભારતીય ભાષાને આખા રાષ્ટ્રની ભાષા બનવાનો કે બનાવવાનો દરજ્જો ન હોય, પણ ભારત જેવા દેશ માટે વિદેશી ભાષાને અસમાન રીતે અને કોઈ સિસ્ટમ અથવા સહાય વિના અસ્વીકાર કરવી અમાનવીય સ્થિતિ છે.  વિચારો કે હિંદી અથવા તમિળને કોઈ સિસ્ટમ સિવાય ભારતમાં અંગ્રેજીની જેમ પરોક્ષ રીતે ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યા હોત, તો આજે તેનું શું સ્થાન હશે?  આજે ભારતમાં આપણે સાવ સામાન્ય અને સરેરાશ માનસિક ઇજનેરો અને ડોકટરો ઉત્પન્ન કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ સંશોધનકારો વૈજ્ઞાનિકો, મૂળ ચિંતકો અને તત્વજ્ઞાનીઓનું નિર્માણ કરવામાં સક્ષમ નથી.  ભારતની મોટાભાગની વસ્તીને નવીનતમ જ્ઞાન અને વિજ્ઞાનની સફળતા નકારી છે. જેની મૌલિકતા બાકી છે, તેનો આત્મવિશ્વાસ હચમચી ગયો છે, અને જેઓ વિદેશી ભાષા પર અન્યાયી પાવર સ્ટ્રક્ચરમાં દરેક જગ્યાએ છે તેમની મૌલિકતા નાશ પામી ગઈ છે. આપણી આખી જનરેશન નકલી, અર્ધ જન્મેલી બની રહી છે.

        બાળકોને શીખવાની સૌથી સરળ ભાષા એ છે કે તેઓ ઘરે સાંભળે છે. આ એમની માતૃભાષા છે. ભારતમાં હિન્દી, બાંગ્લા, મરાઠી, ગુજરાતી, તમિલ, તેલુગુ, કન્નડ, વગેરે બધી ભારતીય ભાષાઓ માતૃભાષા છે. હિન્દીના સંદર્ભમાં, એ સ્પષ્ટ કરવું અસુવિધાજનક નહીં હોય કે હિન્દી ભાષાની માતૃભાષા તરીકેનો વિકાસ મૂળભૂત બોલી જૂથોમાંથી થયો છે.  ખાદીબોલી, બ્રજ, અવધિ, ભોજપુરી, મૈથિલી, મારવાડી, છત્તીસગઢી વગેરે જેવા બોલીઓના વપરાશકારો હિન્દીને તેમની માતૃભાષા તરીકે સ્વીકારે છે અને તેમની બોલીની બહારના મોટા સમાજ સાથે જોડાવા અને તેમની સામાજિક ઓળખ સ્થાપિત કરવા માટે હિન્દીને સ્વીકારે છે અને શીખે છે. બોલીઓ એ વાસ્તવિક માતૃભાષા છે. આ પરિસ્થિતિ દરેક ભાષાની બોલીઓને લાગુ પડે છે. તેથી, ભારત બહુભાષી દેશ છે અને તેની બધી ભાષાઓ અને તેમની બોલીઓને માતૃભાષા તરીકે લેબલ કરી શકાય છે.

        ભાષા શિક્ષણનું ક્ષેત્ર લાગુ છે.  આમાં, વિવિધ વિષયો શીખવવા માટે વપરાતી ભાષાને સૂચનાનું માધ્યમ કહેવામાં આવે છે. સૂચનાનું માધ્યમ તમારી માતૃભાષા અને બીજી ભાષા પણ હોઈ શકે છે. તેથી, કોઈ હેતુ અથવા હેતુના સંદર્ભમાં ભાષા શીખવવામાં આવે છે, પરંતુ માતૃભાષાને શિક્ષણનું માધ્યમ બનાવવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ આપણા સમાજ અને દેશમાં સંદેશાવ્યવહારની પ્રક્રિયાને મજબૂત, વિસ્તૃત અને સશક્ત બનાવવાનો છે.  હકીકતમાં, માતૃભાષા એ એક સામાજિક વાસ્તવિકતા છે જે વ્યક્તિને તેના ભાષાકીય સમાજના ઘણા સામાજિક સંદર્ભોમાં જોડે છે અને તેની સામાજિક ઓળખ નક્કી કરે છે. તેના આધારે, વ્યક્તિ તેના સમાજ અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલ રહે છે, કારણ કે તે તેની સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યોનો ચાલક છે.  તે પારણાની ભાષા છે જે વ્યક્તિના સામાજિકકરણ તરફ દોરી જાય છે.  આ વપરાશકર્તાને સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને બૌદ્ધિક વિકાસની તેમજ તેની સંવેદનાઓ અને લાગણીઓની સરળ અને કુદરતી અભિવ્યક્તિ આપે છે અને બાળક તેમની ભાષામાં સ્પષ્ટ બોલવામાં સક્ષમ છે.

        શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં, માતૃભાષા પોતે જ વ્યવહારુની ભૂમિકા ભજવે છે અને અન્ય વિષયો શીખવવા માટેના માધ્યમ તરીકે શીખવવામાં આવે છે. માતૃભાષાને સ્વતંત્ર વિષય તરીકે વ્યવહારિક તરીકે શીખવવામાં આવે છે. આમાં ભાષાસાહિત્ય અને ભાષાકીય વિશેષતાનું જ્ઞાન બનાવવામાં આવ્યું છે. શીખનાર બાળપણમાં તેની માતૃભાષા બોલે છે અને સમજે છે, તેની બૌદ્ધિક ચેતના વધારવા માટે, માતૃભાષાની વાંચન અને લેખન કુશળતા પણ શાળામાં શીખવવામાં આવે છે. તેથી, તે સાક્ષર બને છે અને પોતાનું દૈનિક કાર્ય સરળતાથી કરી શકે છે. અર્થ એ છે કે વિજ્ઞાન, ચિકિત્સા, તકનીકી, અર્થશાસ્ત્ર, સમાજશાસ્ત્ર, ઇતિહાસ, ભૂગોળ, ભાષાશાસ્ત્ર વગેરે જેવા વિષયોમાં શિક્ષણ આપવાના માધ્યમ તરીકે માતૃભાષા તેની અનોખી ભૂમિકા નિભાવે છે.  શીખનાર વિવિધ વિષયોનું પ્રાકૃતિક અને સરળતાથી જ્ઞાન મેળવે છે. 

         આમ, માતૃભાષામાં શીખવું એ શીખનારની બોલવાની, સમજવાની, વાંચવાની અને લખવાની ક્ષમતા તેમજ તેના સાહિત્યિક સ્વાદને વધારે છે અને તેની ભાષાની સૂક્ષ્મતા અને વિશેષતાથી પણ પરિચિત થાય છે. આનાથી તેને લેખિત સાહિત્યની પહોંચ મળે છે. તેની રચનાત્મક ક્ષમતા અને તાર્કિક શક્તિનો વિકાસ થાય છે. પ્રખ્યાત પ્રતિભા તેની સાહિત્યિક રચનાઓની રચના કરવાની શક્તિ ઉત્પન્ન કરે છે. ઉપરાંત, આપણા સમાજમાં સામાજિક ઉપયોગિતા કાર્ય કરવાની ભાષાકીય ક્ષમતા પણ વિકસે છે.

         ભારતમાં, માતૃભાષા મોટે ભાગે એક વિષય તરીકે શીખવવામાં આવે છે, પરંતુ લગભગ તેના બધા રાજ્યોમાં, એક સિવાય, તેની માતૃભાષા માધ્યમની ભાષા તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી નથી. અંગ્રેજી બાળકને વિદેશી દેશોમાં વિદેશી ભાષા તરીકે શીખવવામાં આવે છે, પરંતુ તેની ભાષા ત્યાં ફક્ત શિક્ષણના માધ્યમ તરીકે વપરાય છે.  તેમની ભાષા વાઇબ્રેન્ટ અને મજબૂત છે.  આની સાથે, તેઓ નવા જ્ઞાન વિજ્ઞાન અને સાહિત્યનું નિર્માણ કરે છે અને આ કારણોસર ત્યાં નોબેલ વિજેતાને સામાન્ય એવોર્ડથી લઈને જન્મજાત ઉછેર સુધી બિરદાવાય છે. ત્યાં, અંગ્રેજી સંદર્ભ માટે લાઇબ્રેરીની ભાષા તરીકે કાર્ય કરે છે... 

       વિશ્વના મોટાભાગના દેશોમાં, શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં આપણી માતૃભાષાને માધ્યમિક ભાષા તરીકે ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે;  જેમ કે

-ચીનમાં સ્ટાન્ડર્ડ ચાઇનીઝ ભાષા(મેન્ડરિન)

-એશિયા ખંડમાં તાઇવાન દેશો, -જાપાનમાં જાપાની

-દક્ષિણ અને ઉત્તર કોરિયામાં કોરિયન -કંબોડિયામાં ખ્મેર

-થાઇલેન્ડમાં થાઇ 

-લાઓસમાં લાઓ

-ઇઝરાઇલમાં હીબ્રુ 

-યુરોપ ખંડમાં ફિનલેન્ડમાં ફિનિશ -સ્વીડનમાં સ્વીડિશ 

-ફ્રાન્સમાં ફ્રેન્ચ પોલેન્ડમાં પોલિશ 

-રૌમાનિયામાં આઇસલેન્ડ આઇસલેન્ડમાં આઇસલેન્ડિક

-રશિયામાં રશિયન 

-રશિયનમાં બેલારુસ  

-ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બેલારુસિયન મુખ્યત્વે યુએસમાં અંગ્રેજી, અમેરિકન અંગ્રેજી અને કેટલાક ભાગોમાં સ્પેનિશ, કેનેડા અંગ્રેજી અથવા ફ્રેન્ચ, બ્રાઝિલમાં બ્રાઝિલિયન પોર્ટુગીઝ, આફ્રિકન ખંડોમાં તાંઝાનિયામાં સ્વાહિલી, દક્ષિણ આફ્રિકામાં આફ્રિકન, જુલુ, ખોસા, વગેરે, ખાનગી ભાષા છે અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં અંગ્રેજીનો ઉપયોગ થાય છે. આમાંના મોટાભાગના દેશોમાં, માતૃભાષાનો ઉપયોગ પ્રાથમિક સ્તરથી સ્નાતક સુધીના શિક્ષણના માધ્યમ તરીકે અને કેટલાક દેશોમાં પ્રાથમિક સ્તરે થાય છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાતની માધ્યમિક શાળામાં અંગ્રેજી શામેલ છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયા પછી પણ અંગ્રેજીના આવશ્યક સ્તરે પહોંચતા નથી.

      ભારતની આઝાદી પછી, આપણે ન તો આપણી શિક્ષણ પ્રણાલી વિશે ગંભીરતાથી વિચાર્યું કે ન તો શિક્ષણના માધ્યમ તરફ ધ્યાન આપ્યું. ભારતીય શિક્ષણ, સમાજ અને શિક્ષણના બદલાતા પરસ્પર સંબંધો અને સમાજમાં થઈ રહેલા આધુનિકીકરણના ઇતિહાસને ધ્યાનમાં લીધા વિના આપણે મકાઉલે દ્વારા ઘડેલી નીતિનું પાલન કર્યું. આપણી શિક્ષણ પ્રણાલી અને શાસન હજી આપણા દેશની માનસિકતા, વિચારધારા, મૂલ્યો, આદર્શો અને સંસ્કૃતિ ઉપર પડેલા ઊંડા અને વ્યાપક પ્રભાવમાંથી પાછું આવ્યું નથી. તે સંપૂર્ણપણે વસાહતી માનસિકતા, વૈચારિક ગુલામી અને પાશ્ચાત્ય વિચારધારા દ્વારા પ્રભાવિત છે. 

          મકાઉલેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારતીય સંસ્કૃતિને ખતમ કરવા અને પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિ અને રૂપાંતર લાદવાનો હતો. તેથી જ તેમણે ભારતીય ભાષાઓ પર ગુસ્સે ભરાયેલા બ્રિટિશરોને લાગુ કર્યા.  તેમણે બ્રિટિશ શિક્ષિત ભારતીયોને બાબુ અથવા કારકુની નોકરીમાં ફસાવીને અંગ્રેજી પ્રત્યેનું આકર્ષણ ઉભું કર્યું, જે આપણે આજે પણ વહન કરીએ છીએ. બ્રિટીશ સામ્રાજ્યના વિદાય પછી, તેમની ભાષા અંગ્રેજીનું સામ્રાજ્યવાદ વધુને વધુ પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. આ સામ્રાજ્યવાદ સાથે, જનતાને તેના સાંસ્કૃતિક વારસાથી દૂર રાખવાનો સંપૂર્ણ પ્રયાસ છે. ફિલિપ્સન નામના શિક્ષણવિદ્ દ્વારા આવી પરિસ્થિતિને સાંસ્કૃતિક નાબૂદી કહેવામાં આવી છે... 

         અંગ્રેજી શિક્ષણ ચોક્કસપણે તેની સંસ્કૃતિ, પરંપરા વગેરેની ગંધ આવે છે, જે આપણી વિચારસરણી પ્રક્રિયા અને સંદેશાવ્યવહાર પદ્ધતિ પર ઊંડી અસર કરે છે. વીસમી સદીના આઠમા દાયકામાં, કેન્યાની નવલકથાકાર અને લેખક, ગુગી-વ થિયોન્ગોએ કોરિયામાં અંગ્રેજીની વિરુદ્ધમાં ઝુંબેશ બોલાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે વસાહતીવાદને દૂર કર્યા પછી, બ્રિટિશરો માનસિક વસાહતીકરણના વિશ્વાસઘાત અને કપટપૂર્ણ સ્વરૂપને આપણી અંદર રાખવા માગે છે, જે આપણા સાંસ્કૃતિક અને સર્જનાત્મક મૂલ્યો માટે મોટો ખતરો છે.  કેટલાક અંગ્રેજી વિદ્વાનો એમ પણ કહે છે કે ભાષા ઉદ્દેશ્ય અને તટસ્થ છે, તે તમામ સામાજિક-સાંસ્કૃતિક અવરોધોથી મુક્ત છે અને બધા ભાષાકીય સમુદાયો માટે સમાનરૂપે કાર્ય કરે છે. તેની માન્યતા એકદમ ખોટી અને ભ્રામક છે. હકીકતમાં, દરેક ભાષા તેના સમાજ અને સંસ્કૃતિ સાથે અખંડ સંબંધ ધરાવે છે અને તે તેના ભાષાકીય સમુદાયના મૂલ્યો સાથે સંકળાયેલી છે, તેથી બીજી ભાષાના વક્તાને તેનો અર્થ યોગ્ય રીતે સમજવામાં અને સ્વીકારવામાં મુશ્કેલી આવે છે. આ જ સ્થિતિ ભારતીય વાતાવરણમાં બ્રિટીશરોને લાગુ પડે છે.

       જો સામાજિક-ભાષાકીય દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો, વિકાસશીલ દેશો ઇંગ્લિશની ભૂમિકાને સમજી શક્યા નથી અથવા જાણી જોઈને અવગણ્યા કરે છે.  તેથી જ સમાજ અને દેશને સંબંધિત, ટ્રેન્ડિંગ અને વર્તનશીલ દૃષ્ટિકોણથી જોઈ શકે તેવા આ વિકાસશીલ દેશોમાં કોઈ પણ નેતૃત્વની અપેક્ષા રાખી શકાતી નથી. જ્ઞાન વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં કોઈ અભૂતપૂર્વ શોધ થઈ ન હતી. વિદ્યાર્થીએ વિષયની નિપુણતા અને કુશળતા વિકસાવવાની અપેક્ષા શું છે, અંગ્રેજી શિક્ષણનું માધ્યમ હોવાને કારણે તેનો અભાવ જોવા મળે છે. 

          વિષય ન સમજવાને કારણે વિદ્યાર્થીએ કાં તો વિષય રોટ કરવો પડે છે અથવા પરીક્ષાની નકલ કરવી પડે છે અને કેટલીકવાર તેની મજાક ઉડાવવી પડે છે. ભલે તે આ વિષય સ્વીકારે, પણ અંગ્રેજીમાં તે વ્યક્ત કરી શકતો નથી. વસાહતી વિચારધારા પણ તેની સંસ્કૃતિ-સંક્રમણ તરફ દોરી જાય છે.  આ રીતે, વિદેશી ભાષા અંગ્રેજી દ્વારા ગણિત, વિજ્ઞાન, ઇતિહાસ, અર્થશાસ્ત્ર વગેરે વાંચવા અને શીખવવાનું ખૂબ વિનાશક બને છે.  આવી પરિસ્થિતિમાં ઉછાળો કરીને, વિદ્યાર્થી તેની પરીક્ષા પાસ કરશે, પરંતુ તેની રચનાત્મક શક્તિ, શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતા અને મૌલિકતા ચોક્કસપણે ખોવાઈ ગઈ છે.  આ કારણોસર, આરબ દેશોમાં, હવે શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં અંગ્રેજી લાદવાની વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠ્યો છે.

        આપણા મગજમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે આપણે અંગ્રેજો પાસેથી પ્રગતિ કરી શકીએ. આ ભ્રમણા ફેલાવવામાં આવી છે કે ઉચ્ચ કક્ષાની નોકરી અથવા રોજગાર મેળવવા માટે અંગ્રેજીનો અભ્યાસ કરવો અને અંગ્રેજીમાં અધ્યાપન કરવું એકદમ જરૂરી છે, ભારતીય ભાષાઓનું શિક્ષણ કદી પ્રગતિ કરી શકતું નથી.

        તેથી જ માતાપિતા અને વાલીઓ તેમના બાળકોને અંગ્રેજી શાળાઓમાં ભણાવવાની હરીફાઈ કરી રહ્યા છે.  સ્વાભાવિક છે કે દરેક માતાપિતા બાળકોની પ્રગતિની ઇચ્છા રાખે છે અને તેની સારી રોજગારીનું સપનું જોતા રહે છે. જો આપણી શિક્ષણ પ્રણાલીમાં અંગ્રેજી કરતા ભારતીય ભાષાઓને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે અને તેને રોજગાર અને ઉદ્યોગના ક્ષેત્રમાં ઉમેરવામાં આવે છે અને તેને વિજ્ઞાન, તકનીક, વાણિજ્ય, અર્થશાસ્ત્ર, ગણિત, વગેરે જેવા વિષયોનું માધ્યમ બનાવવું જોઈએ,તો આ મૂંઝવણ અને જોડાણ દૂર કરી શકાય છે.  'હરિજન' મેગેઝિનના 9 જુલાઇ, 1938 ના અંકમાં રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીએ અંગ્રેજીના માધ્યમથી શિક્ષણ મેળવવાની તેમના કડવા અનુભવો વિશે જણાવ્યું છે કે આપણે અને આપણા બાળકોએ તેમના વારસા પર આગળ વધવું પડશે. જો આપણે બીજા પાસેથી લઈશું, તો આપણે આપણી જાતને શક્તિહિન બનાવીશું.  

         તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, કોઈપણ સંજોગોમાં શિક્ષણનું માધ્યમ તાત્કાલિક બદલવું જોઈએ. પ્રાદેશિક ભાષાઓને તેમનું યોગ્ય સ્થાન મળવું જોઈએ. આ વધતા જતા ગુનાહિત નુકસાન કરતાં હું ઉચ્ચ શિક્ષણમાં કેટલાક દિવસોની ઉડાઉપણાને પ્રાધાન્ય આપીશ. ગાંધીજીએ સ્વતંત્રતા પૂર્વે ભારતમાં આ વિચારો આપ્યા હતા અને વિદેશી ભાષાને શિક્ષણ દ્વારા થતા નુકસાનને ગુનાહિત ગણાવી હતી. 

        સ્વતંત્ર ભારતમાં આજે આપણે આ બ્રિટીશ જોડાણમાંથી છુટકારો મેળવી શક્યા નથી.  આ માટે, શિક્ષણ પ્રણાલીમાં ફેરફાર કરવો પડશે અને ભારતીય ભાષાઓ સાથે ન્યાય કરવો પડશે અને તેઓએ તેમના પૈસા આપવાના રહેશે.  પરંતુ આ પવિત્ર યજ્ઞમાં રાજકીય સંકલ્પ, શક્તિ અને વહીવટી જવાબદારી અને નિયંત્રણ બિલકુલ જરૂરી છે. તો જ માતૃભાષાઓને શિક્ષણના માધ્યમ તરીકે સ્થાન મળવાની અપેક્ષા રાખી શકાય. ભારત બહુભાષી દેશ છે. અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ, ફારસી, અરબી જેવી વિદેશી ભાષાઓ શીખવામાં કોઈ સમસ્યા નથી, પરંતુ હિન્દી અને ભારતીય ભાષાઓને હરાવીને નહીં, તેમને પાછળ ધકેલીને નહીં અને તેમને ગૌણ બનાવીને નહીં.

       માતા-સંસ્કૃતિ, તેની પરંપરા અને જીવનશૈલીને ક્યારેય બ્રિટિશરોમાંથી ઉથલાવી શકાય નહીં.  શાળાઓ, કોલેજો  અને યુનિવર્સિટીઓમાં અંગ્રેજીના ભાષાકીય પ્રભુત્વને કારણે બજારો, ઘરો, શાળાઓ, ગામો વગેરેમાં તેનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે, જે આપણા સમાજ, સંસ્કૃતિ અને દેશ માટે જીવલેણ છે, કારણ કે તે સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક અસમાનતાનું કારણ બને છે. જો આપણે આપણા દેશની શિક્ષણ પ્રણાલીને વર્લ્ડ ક્લાસ બનાવવાની ઇચ્છા રાખીએ તો માતૃભાષાઓને શિક્ષણ દ્વારા રૂપાંતરિત કરવું પડશે... 

©️®️

🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....

Guru Purnima 2020 / गुरु पूर्णिमा 2020

               Writer : Pro.Dr. V.K.Trivedi 

           

 गुरु पूर्णिमा 2020: प्रसिद्ध गुरु-शिष्य जोड़े जो हमें प्रेरित करते हैं

 गुरु पूर्णिमा 2020: सचिन तेंदुलकर हर साल अपने गुरु "आचरेकर सर" को श्रद्धांजलि देते हैं

 भारत में गुरु पूर्णिमा हमेशा गुरु-शिष्य परम्परा या शिक्षकों और उनके छात्रों के बीच अद्वितीय संबंधों के लिए बहुत खास रही है।  इस वर्ष गुरु पूर्णिमा 5 जुलाई को है। इसे वेद व्यास के बाद व्यास पूर्णिमा के नाम से भी जाना जाता है, जिन्होंने महाकाव्य महाभारत लिखा था।  गुरु पूर्णिमा पर, छात्र सम्मान करते हैं और अपने शिक्षकों को याद करते हैं।

 यह हिंदू कैलेंडर में तीसरे महीने आषाढ़ के महीने में एक पूर्णिमा का दिन है।  गुरु पूर्णिमा भी पूरे देश में त्योहारों के साथ चातुर्मास या चार शुभ महीनों की शुरुआत का प्रतीक है।

 प्रसिद्ध गुरु-शिष्य जोड़े

 रमाकांत आचरेकर और सचिन तेंदुलकर: इस गुरु-शिष्य जोड़ी को किसी परिचय की आवश्यकता नहीं है।  हर गुरु पूर्णिमा पर सचिन तेंदुलकर अपने कोच रमाकांत आचरेकर को सम्मान देते हैं।  तेंदुलकर ने इसके बाद कहा था, "आचरेकर सर ने हमें सीधे खेलने और सीधे जीवन जीने के गुण सिखाए। हमें अपने जीवन का हिस्सा बनाने और अपने कोचिंग मैनुअल से हमें समृद्ध बनाने के लिए धन्यवाद।"  गुरु की मृत्यु हो गई।

 रामकृष्ण परमहंस और स्वामी विवेकानंद: इसने कहा कि, रामकृष्ण के मार्गदर्शन में, विवेकानंद ने अपने उद्देश्य को जीवन में पाया और दुनिया को हिंदू धर्म, भारतीय संस्कृति और लोकाचार का परिचय दिया।  स्वामी विवेकानंद ने विश्व धर्म संसद में अपने प्रसिद्ध भाषण में कहा, "मुझे ऐसे धर्म पर गर्व है, जिसने दुनिया को सहिष्णुता और सार्वभौमिक स्वीकृति दोनों को सिखाया है। हम न केवल सार्वभौमिक धर्म में विश्वास करते हैं, बल्कि हम सभी धर्मों को भी सच मानते हैं।"  1893 में शिकागो में।

 चाणक्य और चंद्रगुप्त मौर्य: चाणक्य के मार्गदर्शन में - दार्शनिक, न्यायविद और शाही सलाहकार - चंद्रगुप्त मौर्य एक महान योद्धा और एक दयालु शासक दोनों बने।  उनके राज्य में लगभग आधे भारतीय उपमहाद्वीप शामिल थे।  चाणक्य के ज्ञान के शब्द अक्सर आज भी उद्धृत किए जाते हैं।

 द्रोणाचार्य और अर्जुन: महाभारत के समय से, द्रोणाचार्य और अर्जुन को सबसे बड़ी गुरु-शिष्य जोड़ी के रूप में उद्धृत किया गया है।  द्रोणाचार्य द्वारा अर्जुन को धनुर्विद्या का कौशल सिखाने के कारण महाभारत में पांडवों की विजय हुई।

 गुरु पूर्णिमा पर अपने शिक्षक को शुभकामनाएं

 "जब कोई सच्चा गुरु पाता है, तो आधी दुनिया जीत लेती है। हैप्पी गुरु पूर्णिमा दिवस"

 "आपके शब्दों ने मुझे सफलता के उच्च स्तर पर धकेल दिया है। इस विशेष दिन की हर चीज के लिए धन्यवाद।"

 "आपने मुझे सही तरीके से जीने के लिए दिखाया। मुझे बनाने के लिए धन्यवाद, मैं कौन हूं। हैप्पी गुरु पूर्णिमा दिवस"

 "आपके आशीर्वाद ने मेरे जीवन को समृद्ध किया धन्यवाद और आपको बहुत बहुत शुभकामनाएं गुरु पूर्णिमा"

 कंगना रनौत को उनकी बहन और मैनेजर रंगोली चंदेल ने गुरु पूर्णिमा पर श्रद्धांजलि दी।  इसे यहाँ देखें।

 रंगोली चंदेल ने अपनी बहन को श्रद्धांजलि दी और गुरु पूर्णिमा के अवसर पर  पहली छोटी गुरु ’कंगना रनौत को श्रद्धांजलि दी।  इंस्टाग्राम पर उसके साथ एक तस्वीर साझा करते हुए, रंगोली ने उसे ‘इस ग्रह पर रहने लायक व्यक्ति’ बनाने का श्रेय दिया।

 "जहां भी मैं, जो कुछ भी अच्छा होता है, वह आपके कारण बहुत अधिक है।  मेरे पहले छोटे गुरु को पूर्णिमा की हार्दिक शुभकामनाएँ !!!  आपने मुझे सिखाया कि इस ग्रह पर रहने के लायक व्यक्ति कैसे हो सकता है .... हाँ मुझे अभी भी अपने आप पर काम करना है ... लेकिन मुझ पर लगातार काम करने के लिए बहुत बहुत धन्यवाद और मेरा कल्याण हालांकि मैं आपको कठिन समय देता हूं  कुछ समय लेकिन यू ने कभी मेरा हाथ नहीं छोड़ा !!  मैं अपनी छोटी बहन और अपने गुरु के प्रति हार्दिक आभार व्यक्त करता हूँ !!   हप्प्यगुरुपूर्णिमा, ”उसने लिखा।

 फैंस ने दोनों बहनों के कमेंट्स सेक्शन में प्यार की बौछार कर दी।  "सुंदर तस्वीर और बड़ी बहन से छोटी राजकुमारी (बहन) के लिए सुंदर स्पर्श संदेश," एक ने लिखा।  “कंगना मैम हर भूमिका में फिट बैठती हैं या तो रील या रियल… उनकी उच्च बुद्धि है।  दोनों को ढेर सारा प्यार, ”एक और ने लिखा।

 रंगोली द्वारा साझा की गई तस्वीर हाल ही में कंगना द्वारा आयोजित एक पारिवारिक पिकनिक के दौरान, उनके माता-पिता के अनुरोध पर ली गई थी।  उन्होंने कहा कि हिमाचल प्रदेश में अधिकारियों से आवश्यक अनुमति ली गई थी।

 रंगोली ने अपने परिवार की तस्वीरों और वीडियो को इंस्टाग्राम पर साझा किया और लिखा, “कंगना ने अपने परिवार के लिए पिकनिक का आयोजन किया, और तालाबंदी के कारण घाटी में कोई पर्यटक नहीं हैं।  परिणाम?  घाटी में आजादी और खुशहाल समय जो उसने वर्षों में नहीं देखा है।  प्रकृति के पास हमारे उपचार का एक तरीका है और सब कुछ एक चांदी की परत है, हमें इसकी तलाश करने की आवश्यकता है! ”

 कंगना, जिनकी अंतिम रिलीज़ प्रकाश कोवेलामुदी की जजमेंट हाई है क्या थी, जब लॉकडाउन लागू होने के बाद थलाइवी की शूटिंग चल रही थी।  शेड्यूल में कटौती के साथ, उसने मनाली की यात्रा अपने परिवार के साथ की।

 थलाइवी में कंगना तमिलनाडु की पूर्व मुख्यमंत्री जे जयललिता की भूमिका निभाती नजर आएंगी।  फिल्म, जिसमें अरविंद स्वामी, प्रकाश राज, जीशु सेनगुप्ता और भाग्यश्री भी हैं, विजय द्वारा निर्देशित है।

 हम सभी के पास एक शिक्षक है, जिसने सही संरक्षक होने के द्वारा हमारे कौशल का सम्मान करने में बहुत बड़ी भूमिका निभाई है।  यदि आपके पास एक सफलता की कहानी है जो आपके गुरु के लिए धन्यवाद है, तो उन्हें धन्यवाद देने का समय है और सम्मान करने के लिए गुरु पूर्णिमा 2020 से बेहतर अवसर नहीं हो सकता है।  यहां कुछ खूबसूरत संदेश, शुभकामनाएं, दिन मनाने के लिए शुभकामनाएं और अपने गुरु को अत्यंत कृतज्ञता के साथ धन्यवाद देना है। गुरु पूर्णिमा गुरु और भगवान दोनों का उद्धरण मेरे सामने आता है।  मुझे किसके सामने प्रणाम करना चाहिए? मैं गुरु के सामने झुकता हूं जिसने मुझे भगवान को पेश किया - कबीर की पूजा करना सभी चरणों में परम है - श्री गुरु प्रणाम

 गुरु से श्रेष्ठ कोई देवता नहीं है, गुरु की कृपा से बेहतर कोई लाभ नहीं है ... गुरु - ध्यानानंद पर ध्यान से अधिक कोई स्थिति नहीं है।

 गुरु शिव के तीन नेत्र हैं, विष्णु उनकी चार भुजाएं हैं, ब्रह्मा उनके चार सिर हैं।  वह स्वयं मानव रूप में शिव हैं - ब्रह्माण्ड पुराण।

 गुरु ही सृष्टिकर्ता ब्रह्मा हैं, गुरु ही विष्णु हैं, गुरु ही संहारक शिव हैं।  गुरु सीधे सर्वोच्च आत्मा है - मैं इस गुरु - आदि शंकर को अपना प्रणाम करता हूँ

 गुरु पूर्णिमा की शुभकामनाएं इस पवित्र दिन पर अपने गुरु को समर्पित करें और उन्हें ओह आपको इतना बुद्धिमान और चतुर बनाने के लिए धन्यवाद दें।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 आपने मुझे अपना परिचय दिया और मुझे सही रास्ता दिखाया।  मुझे बनाने के लिए धन्यवाद जो मैं हूं।  आपको गुरु पूर्णिमा दिवस की हार्दिक शुभकामनाएँ

 उनके जीवन में हर किसी के पास उनका नेतृत्व करने के लिए एक गुरु होगा, मेरे जीवन में मेरे गुरु के रूप में आप थे, आपने मुझे अपनी अज्ञानता से बाहर निकाला, मैंने आपकी वजह से सभी समस्याओं को संभालना सीखा, मैं हमेशा आपको अपनी श्रद्धांजलि अर्पित करता हूं,  हैप्पी गुरु पूर्णिमा!

 गुरु का नाम आपके हृदय में निहित हो सकता है।  गुरु जी का दिव्य प्रेम और आशीर्वाद आपके साथ हमेशा बना रहे।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 गुरु का काम जीवन के प्रवाह को वापस लाना है ताकि आप बिना किसी कारण के हर्षित और पूरी तरह से खुश और आनंदित होने लगें।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 अपने गुरु को श्रद्धांजलि देने के लिए आज का दिन सबसे अच्छा है।  गुरु पूर्णिमा के इस शुभ दिन पर, अपने गुरु के चरणों का पालन करने के लिए अपने जीवन की शपथ लें।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा!

 शिक्षक स्कूल में माता-पिता हैं और मुझे उनमें से सर्वश्रेष्ठ होने का आशीर्वाद मिला है।  सभी भाग्यशाली छात्रों को गुरु पूर्णिमा की शुभकामनाएं।

 मेरे जीवन में कई शिक्षक आए, लेकिन जब कोई फर्क पड़ता है तो मैं बाकी के बारे में नहीं सोचता।  आप निश्चित रूप से सर्वश्रेष्ठ से बेहतर हैं।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 इस पवित्र दिन पर अपने गुरु के प्रति समर्पित रहें और आपको एक अच्छा इंसान बनाने के लिए उनका धन्यवाद करें।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 आपने मुझे अपना परिचय दिया और मुझे सही रास्ता दिखाया।  मुझे बनाने के लिए धन्यवाद जो मैं हूं।  आपको गुरु पूर्णिमा दिवस की हार्दिक शुभकामनाएँ

 उनके जीवन में हर किसी के पास उनका नेतृत्व करने के लिए एक गुरु होगा, मैंने आपको अपने जीवन में अपना गुरु माना है।  आपने मुझे अपनी अज्ञानता से बाहर निकाला।  मैंने आपकी वजह से समस्याओं को संभालना सीखा।  मैं हमेशा आपको अपनी श्रद्धांजलि अर्पित करता हूं।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा!

 गुरु पूर्णिमा संदेश आप प्रेरणा हैं जिन्होंने मुझे जीवन में हर बाधा से लड़ने के लिए प्रेरित किया।  यह आपके बिना संभव नहीं था।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा!

 यह एक अतुलनीय यात्रा है जहाँ गुरु आपको दृश्य से अदृश्य तक, भौतिक से परमात्मा तक, पंचांग से अनन्त की ओर ले जाता है।  मेरे गुरु होने के लिए धन्यवाद।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा

 आप अभी जिस रास्ते पर हैं, उससे चिपके रहें, अपने गुरु के दिखाए रास्तों पर चलें।  चमक आपके पास आएगी, आप अपने जीवन के सितारे होंगे।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा २०२०!

 आपने मुझे अपना परिचय दिया और मुझे सही रास्ता दिखाया।  मुझे बनाने के लिए धन्यवाद जो मैं हूं।  आपको गुरु पूर्णिमा दिवस 2020 की हार्दिक शुभकामनाएँ।

 आपके आशीर्वाद और उपदेशों की धूप की किरणों के कारण मेरे जीवन में कोई अंधेरा नहीं होगा।  हैप्पी गुरु पूर्णिमा २०२०!

 गुरु का उद्देश्य अपनी स्वयं की छवि में शिश्य का निर्माण करना नहीं है, बल्कि शिशिया को विकसित करना है जो अपनी छवि बना सके।

 एक गुरु एक मोमबत्ती की तरह है - यह दूसरों के लिए रास्ता प्रकाश करने के लिए खुद का उपभोग करता है।  सबसे अच्छा गुरु किताबों से नहीं, दिल से सिखाता है।  एक गुरु का हृदय पूरी कक्षा के साथ साझा करने के लिए पर्याप्त प्रेम और साहस से भरा होता है।  दुनिया के लिए आप सिर्फ एक गुरु हो सकते हैं, लेकिन आपके शीश के लिए आप ही सब कुछ हैं।  गुरु पूर्णिमा कार्ड गुरु पूर्णिमा शुभकामनाएं गुरु पूर्णिमा चित्र गुरु पूर्णिमा gif... 

 

Indian online education system 2020 / भारत की ऑनलाइन शिक्षा प्रणाली 2020

                    Writer : Pro.Dr. V.K.Trivedi 

 भारत की शिक्षा और काम पर रखने से ग्रोथकोड के भविष्य के लिए तैयार प्लेटफार्मों के साथ पूरी तरह से सुधार हुआ है।

  जुलाई  तैयारी जैसा कि हम जानते हैं कि यह हमेशा महत्वपूर्ण था, लेकिन अब यह जरूरी है और कैसे!  पूरी दुनिया नए सामान्य के विचार से जूझ रही है।  केवल नया सामान्य अभी भी बस रहा है।

व्यवसाय, देश और सरकारें इस 'नए सामान्य' को जानने की कोशिश कर रहे हैं क्योंकि बच्चे ऑनलाइन कक्षाएं लेते हैं, बैठकें डिजिटल होती हैं और ट्रांस-नेशनल व्यवसाय अपने संचालन को ऑनलाइन करते हैं।  सौभाग्य से भारत के लिए, एक कंपनी धीरे-धीरे "नए सामान्य" की तरह तैयार कर रही है, चार वर्षों से अपने उन्नत प्लेटफार्मों पर अथक काम के साथ।

GROWTHCODE, एक मानव संसाधन प्राप्ति कंपनी है जो एक आत्मनिर्भर रणनीतिक उद्योग - अकादमी - अपने नवीन आभासी प्लेटफार्मों का उपयोग करके समग्र विकास के लिए व्यक्तिगत साझेदारी बनाकर एक अच्छी तरह से सूचित और कुशल कार्यबल बनाकर रोजगार बढ़ाने में लगी हुई है।  और यह पहले से ही यहाँ है!

2014-2019 के बीच, USD 1.8bn से अधिक का निवेश भारत के एड-टेक क्षेत्र में किया गया था।  2020 में, अनुमानों ने अनुमानित बाजार मूल्य को USD 252bn तक पहुंचाया।  संपर्कविहीन हर चीज की वर्तमान स्थिति ने इसे आगे बढ़ाया है अगर कुछ भी।  भारत एड-टेक कंपनियों की सबसे अधिक संख्या के लिए घर होने के मामले में संयुक्त राज्य अमेरिका के बाद दूसरे स्थान पर है।

दुनिया में सबसे कम उम्र की आबादी में से एक और दुनिया के लिए सफेदपोश जनशक्ति का एक महत्वपूर्ण आपूर्तिकर्ता होने के साथ, गुंजाइश बहुत अधिक है।  यह वह जगह है जहां ग्रोथकोड के संस्थापक आते हैं - रवि कृष्णमूर्ति, भूपेश शर्मा और सुदर्शन शर्मा, अंतर्राष्ट्रीय व्यापार के साथ मानव पूंजी प्रबंधन, शिक्षा और सीखने और विकास के क्षेत्र में दो दशकों के अनुभव के साथ अनुभवी उद्यमी।

25 से अधिक वर्षों के अनुभव और मानव पूंजी विकास और सगाई के क्षेत्र में 16 साल के अनुभव के साथ बैंगलोर विश्वविद्यालय से स्नातक रवि कृष्णमूर्ति ने व्यक्तिगत रूप से आठ साल के बच्चों से लेकर बिजनेस लीडर्स तक विभिन्न भौगोलिक और पृष्ठभूमि के 16000 से अधिक लोगों का आकलन और प्रशिक्षण किया है।  भूपेश शर्मा वित्त में मास्टर डिग्री के साथ और सुदर्शन शर्मा, व्यवसाय प्रशासन में मास्टर डिग्री के साथ राष्ट्रीय और अंतर्राष्ट्रीय व्यापार और व्यवसायों में 25 से अधिक वर्षों के अनुभव के साथ धारावाहिक उद्यमी हैं।

उन्होंने 2015 में एक भारतीय कंपनी के लिए एक दृष्टिकोण के साथ GrowthCode की स्थापना की, जो दुनिया को दिखा सकता है कि कैसे प्रौद्योगिकी, लोगों के कौशल और एक मजबूत मंच की परिणति के साथ सीखने, विकास और मानव संसाधन प्राप्ति प्रक्रियाओं में क्रांतिकारी बदलाव किया जा सकता है।  लगभग चार वर्षों में, GrowthCode स्प्रिंगबोर्ड बन गया है जिससे देश को न केवल वर्तमान महामारी संकट बल्कि भविष्य में जीवन के मूल सिद्धांतों को अलग करने की आवश्यकता होगी।

"हमारा उद्देश्य एक उद्देश्यपूर्ण, रणनीतिक दीर्घकालिक उद्योग-अकादमी-व्यक्तिगत साझेदारी को संभव बनाना है जहां हमारा देश निर्मित हर अवसर का सर्वश्रेष्ठ बना सकता है। हम मानते हैं कि हर त्वचा के नीचे क्षमता है। हमें उस क्षमता का पता लगाने के लिए महान तालमेल की आवश्यकता होगी।"  ग्रोथकोड टेक्नोलॉजी सॉल्यूशंस के सह-संस्थापक रवि कृष्णमूर्ति कहते हैं, इसे सार्थक अवसरों से जोड़ें।

ग्रोथकोड ऐप्स के बारे में विस्तार से बताया:

प्रोलियर पूरी तरह से बी 2 बी और बी 2 सी स्तरों पर इसके मूल के रूप में प्रशिक्षण और सीखने को प्रगतिशील रूप से पूरी तरह से प्रस्तुत करता है।  मौजूदा प्रशिक्षण और विकास मॉड्यूल सुविधा के सिद्धांतों पर काम करते हैं और एक तरफा ज्ञान संचरण द्वारा संचालित होते हैं।

पालन ​​करने के लिए कोई मीट्रिक नहीं है।  लेकिन उक्त कार्यक्रमों की प्रभावशीलता पर, अक्सर बहुत महंगे सत्रों को बेकार कर दिया जाता है।  प्रोलियर के साथ, कंपनियां अब अपने स्वयं के मॉड्यूल बना सकती हैं जो इच्छित प्रतिभागी अपनी सुविधानुसार ऐप से देख सकते हैं।

वे सत्र पूरा कर सकते हैं, यह सुनिश्चित करने के लिए कि प्रशिक्षण का सार वास्तव में संप्रेषित किया गया था, अद्वितीय, प्रस्तावित मूल्यांकन ले सकते हैं।  यह सब, कंपनी के लिए बहुत कम प्रति-कर्मचारी-डाउनलोड लागत पर।  इससे कंपनियों पर प्रशिक्षण और सीखने की प्रक्रिया लागत से थोड़ा अधिक प्रभावी है।

प्रोलियर इंस्टीट्यूशन (अकादमिक संस्थानों के लिए) प्रोलियर इंस्टीट्यूशन सिर्फ ऑनलाइन कक्षाओं से आगे जाता है।  यह एक व्यापक ऑनलाइन संस्थान है जो छात्रों, शिक्षकों और प्रबंधन को संभावनाओं की दुनिया के लिए शिक्षा प्रक्रिया को खोलने, परीक्षण और मान्य करने में मदद करता है।

इसका मतलब है कि व्याख्यान, कक्षाएं, रिपोर्ट चार्ट, 360-डिग्री मूल्यांकन, एक-से-एक सलाह, परीक्षण, परीक्षा और मूल्यांकन सभी को अपने स्मार्ट फोन पर एप्लिकेशन को अच्छी तरह से डिजाइन, सुरक्षित और आसान नेविगेट करने के लिए ले जाया जाता है।  छात्रों और शिक्षकों को कोई भी क्लास याद नहीं है, शेड्यूल को सीमित करने से पूरी तरह से मुक्ति है।  शिक्षण के उद्देश्य से ऑडियो, वीडियो और टेक्स्ट के सभी तीन माध्यम उपलब्ध हैं।  यह सीखने की पूरी प्रक्रिया को व्यक्ति पर केंद्रित रखने के लिए डिज़ाइन किया गया है, यह बड़े बैचों की तुलना में कहीं अधिक प्रभावी बनाता है जहां व्याख्यान केवल पूर्ण पाठ्यक्रम बनाने के लिए बनाए जाते हैं।

CareerMap की अतिरिक्त विशेषता है, जो निवर्तमान छात्रों को रोजगार के परीक्षण, मोबाइल भर्ती, भर्ती और प्रशिक्षण, कार्यबल प्रबंधन, साक्षात्कार सहायता, 100% अनुकूलन और समग्र कैरियर प्रबंधन के साथ तैयार करने के लिए तैयार करता है, जो प्रोलियर इंस्टीट्यूशन को मानक शारीरिक से आगे ले जाता है।  कक्षा की शिक्षा।

प्रोलियर ट्यूटर स्वतंत्र प्रशिक्षकों, शिक्षकों और यहां तक ​​कि कंपनियों के लिए हितों का एक विस्तृत स्पेक्ट्रम भर में अपने स्वयं के ट्यूटोरियल बनाने के लिए एक सशक्त मंच है।  फ्रेंच और म्यूजिक सिखाने से लेकर खेलकूद तक, बेकिंग से लेकर वर्कप्लेस पर नए सैनिटाइजेशन प्रॉसेस पर ट्यूटोरियल बनाने तक, प्रोलियर ट्यूटर पढ़ाना और सीखना बहुत कुछ भी संभव बनाता है।

इसकी बहुमुखी रूपरेखा, लक्षित समूह को पूरी तरह से अनुकूलित सत्र प्राप्त करने की अनुमति देती है जिसे वे अपनी सुविधा के अनुसार देख सकते हैं।  शिक्षक और छात्र दोनों ही मंच की सदस्यता ले सकते हैं और इसे अपने व्यक्तिगत शिक्षण कक्ष की तरह उपयोग कर सकते हैं जो उनकी व्यक्तिगत आवश्यकताओं के अनुरूप है।

यह संयुक्त सत्रों, भौतिक दूरियों और बड़े समूहों की मजबूरियों को समाप्त करता है जहां कई व्यक्ति अक्सर ध्यान खो देते हैं।  जैसे-जैसे हम महामारी के बाद की दुनिया में रहने के लिए तैयार होते हैं, वैसे-वैसे इस चीज की जरूरत कभी ज्यादा नहीं पड़ती।

ऑप्ट - ऑपर्चुनिटी ट्राइएंगल - ह्यूमन कैपिटल एक्चुलाइजेशन वह है जो अच्छे और महान संगठनों के बीच अंतर करने जा रहा है, और जो कंपनियां अनुकूलन क्षमता की कमी के कारण धूल को काटने वाली कंपनियों से बचती हैं और पनपती हैं।  वैश्विक ऑनलाइन भर्ती 40 बिलियन अमरीकी डालर को छूने की उम्मीद है।  और इसमें जॉब ट्रेनिंग, परिनियोजन, प्रोग्रेसिव, क्लाइंट इंटरव्यू और एग्जिट इंटरव्यू भी शामिल नहीं हैं - इन सभी में ग्रोथ कोड का विकल्प शामिल है।

नौकरी चाहने वालों के लिए, OPT सुविधाओं की एक सरणी प्रदान करता है।  बस अवसरों को खोजने के अलावा, यह उन्हें नरम कौशल चुनने में मदद करता है, यह सीखें कि नौकरियों को कैसे बनाए रखें, अपनी मौजूदा विशेषज्ञता को अपग्रेड करें और उन्हें अधिक रोजगारपरक बनाएं, जिससे उन्हें अपनी वांछित नौकरियों को प्राप्त करने के लिए एक बढ़त मिल सके।  कंपनियों के लिए, ऑप्ट एक वन-स्टॉप-शॉप है जहां वे भर्ती, रोजगार, तैनाती, ट्रेन, चार्ट प्रगति और साक्षात्कार को संभाल सकते हैं।

यह किसी भी मौजूदा नौकरी पोर्टल की तुलना में अधिक प्रभावी है जो कि बहुत अधिक संभावित नौकरियों को संभावित आवेदकों से जोड़ता है।  ऑप्ट साक्षात्कार का एहसास करता है कि यह एक लंबे रिश्ते की शुरुआत है, और दोनों पक्षों की सहायता से पूरा हॉग जाता है।  जैसा कि हम एक बड़े वैश्विक गांव में रहते हैं, शारीरिक साक्षात्कार के साथ-साथ प्रशिक्षण मॉड्यूल की आवश्यकता तेजी से गायब हो रही है और ऑप्ट दोनों नियोक्ताओं और कर्मचारियों को तैयार होने में मदद करता है।

प्रक्रियाओं की एक सरणी के लिए भौतिक उपस्थिति पर कम निर्भरता अपरिहार्य थी, लेकिन महामारी से प्रेरित लॉकडाउन ने प्रक्रिया को बहुत तेज कर दिया है।  दुनिया ने तेजी से महसूस किया है कि बैठकें वीडियो कॉन्फ्रेंसिंग के साथ जितनी प्रभावी हो सकती हैं, कक्षाओं में भी उतनी ही जीवंत हो सकती हैं, जब वे ऑनलाइन चलती हैं और परंपरागत रूप से एक से एक प्रक्रियाओं का डिजिटलीकरण इतना बुरा विचार नहीं है।

उस स्वीकृति के साथ, अगला कदम एक छतरी की तलाश करना है जहां व्यक्ति और संस्थान एक विश्वसनीय, व्यापक और भविष्य के लिए तैयार तकनीक पा सकते हैं जो एक नए इको-सिस्टम में चलने के रूप में उनका समर्थन और हाथ पकड़ सकती है।  सुविधा, लागत-दक्षता, प्रभावशीलता जिसे मापा जा सकता है और विभिन्न आवश्यकताओं के लिए बनाए रखने और अनुकूलित करने की क्षमता हर व्यक्ति और व्यावसायिक निर्णय के पीछे निर्णायक कारक होने जा रहे हैं।  ग्रोथकोड के प्लेटफ़ॉर्म सभी बक्से को टिक नहीं करते हैं, लेकिन लिफाफे को उस पर धक्का देते हैं जो पहले केवल संभव माना जाता था।

भारत पर दुनिया की नजर के साथ, हमें उदाहरण के लिए नेतृत्व करने की जरूरत है और ग्रोथकोड के प्रोलर, प्रोलियर इंस्टीट्यूशन, प्रोलियर ट्यूटर और ऑप्ट जिन्हें अनुसंधान के वर्षों के बाद विशेषज्ञों की एक टीम द्वारा विकसित किया गया है और बड़ी सफलता के साथ, पालन करने के लिए सिर्फ सही बीकन है।

इंडियन मैस्कॉट हटाने पर एक्सपर्ट्स से एजुकेशन बोर्ड ने कतराया जवाब

GUILFORD, CT- अपनी विशेष बैठक सोमवार को, YouTube पर लाइव स्ट्रीम किया और 180 से अधिक लोगों द्वारा देखा गया, विशेषज्ञों ने गिलफोर्ड बोर्ड ऑफ एजुकेशन के सदस्यों को बताया कि यह भारतीय शुभंकर को छोड़ने का समय है।

सालों तक, गिलफोर्ड ने अपने शुभंकर के रूप में एक राम का, स्कूलों के अधीक्षक पॉल फ्रीमैन ने उल्लेख किया, लेकिन 1940 के दशक में राम को खोदा गया और एक भारतीय नया शुभंकर बन गया।  अब, 70 साल बाद, गिलफोर्ड पब्लिक स्कूल संभवतः आक्रामक और हानिकारक के रूप में दिखाई देने वाले शुभंकर को छोड़ने के लिए तैयार है।

डॉ। ग्लेन मितोमा, थॉमस जे। डोड रिसर्च सेंटर के निदेशक और यूकोन में सहायक प्रोफेसर या मानव अधिकार और शिक्षा द्वितीय विश्व युद्ध के दौरान जापानी अमेरिकियों के पोते हैं।

उन्होंने बोर्ड के सदस्यों से कहा कि उनके पास "दिन को जब्त करने का विशेष अवसर है।"

"आप बाकी राज्य को आगे बढ़ाने में अग्रणी हो सकते हैं," उन्होंने कहा कि जिला "नाम या शुभंकर" को बदलने और "कुछ अधिक मौलिक" करने की तुलना में आगे बढ़ सकता है।  उन्होंने कहा कि "सभी साक्ष्य एक विनाशकारी वातावरण के लिए एक स्कूल समुदाय (और सृजन) के लिए पैदा होने वाले विनाशकारी मूल के शुभंकरों को इंगित करते हैं।"

क्रिस न्यूवेल Akomawt शिक्षा पहल, K-12 स्कूलों, कॉलेजों और विश्वविद्यालयों, और संग्रहालयों और सांस्कृतिक साइटों के लिए एक बहुमत मूल अमेरिकी स्वामित्व परामर्श समूह और शैक्षिक सहायता सेवा में शिक्षा निदेशक हैं।

न्यूवेल ने कहा कि, "मूल निवासी 70 प्रतिशत से अधिक लोग आरक्षण से दूर रहते हैं" और मूल अमेरिकी छात्र "हर दिन पेंट और पंख नहीं पहनते हैं, वे अपने बच्चों की तरह ही टी-शर्ट और जींस पहनते हैं।"

मितोमा ने कहा कि भारतीय शुभंकर न केवल "मूल छात्रों को सक्रिय रूप से परेशान करता है" बल्कि सभी छात्रों को।

उन्होंने कहा कि मूल अमेरिकी रूढ़िवादिता "ओवर स्पिल" है और उदाहरण के लिए, अश्वेत छात्रों, लैटिनो और एशियाई-अमेरिकी छात्रों को प्रभावित करती है, जिन्होंने कहा कि अनुभव ने कट्टरता के स्तर को बढ़ा दिया है।

"श्वेत छात्र भी प्रभावित होते हैं; वे बुरे इतिहास को सीखते हैं। ये सभी शुभंकर गलत पुराणों पर आधारित होते हैं, जो मूल जीवन को सही ढंग से चित्रित नहीं करते हैं। यह गलत शिक्षा सभी को आपके स्कूलों से आने पर बाधित हो जाती है। शायद यह सिखाया नहीं जाता है, लेकिन इसके  छिपे हुए पाठ्यक्रम का हिस्सा। सभी छात्र नकारात्मक रूप से प्रभावित होते हैं। "

"स्कूलों और विश्वविद्यालय के एथलेटिक कार्यक्रमों में प्रतीकों के रूप में अमेरिकी भारतीय शुभंकरों का उपयोग विशेष रूप से परेशान कर रहा है क्योंकि स्कूल सीखने के स्थान हैं। ये शुभंकर स्टीरियोटाइपिक, भ्रामक और बहुत बार सिखा रहे हैं, अमेरिकी भारतीयों की छवियों का अपमान करते हैं। ये नकारात्मक सबक सिर्फ अमेरिकी को प्रभावित नहीं कर रहे हैं।  भारतीय छात्र, वे गलत संदेश भेज रहे हैं, छात्रों को गलत संदेश भेज रहे हैं, "पूर्व अमेरिकी मनोवैज्ञानिक संघ के अध्यक्ष रोनाल्ड एफ। लेवंत ने 2005 में कहा था, जब एपीए ने" सभी अमेरिकी भारतीय शुभंकर, प्रतीकों, छवियों और व्यक्तित्वों की तत्काल सेवानिवृत्ति के लिए स्कूलों, कॉलेजों द्वारा बुलाया था।  विश्वविद्यालयों, एथलेटिक टीमों और संगठनों। "

एपीए की स्थिति "सामाजिक विज्ञान साहित्य के एक बढ़ते निकाय पर आधारित थी जो नस्लीय स्टीरियोटाइपिंग और गलत नस्लीय चित्रण के हानिकारक प्रभावों को दिखाती है, जिसमें अमेरिकी भारतीय युवाओं के सामाजिक पहचान विकास और आत्मसम्मान पर विशेष रूप से हानिकारक अमेरिकी प्रभाव शामिल हैं।  लोग। "

विशेषज्ञों का कहना है कि भारतीय शुभंकरों को छोड़ दें और आगे बढ़ें

मितोमा, नेवेल और डॉ। ब्रेंडन केन, इतिहास और भाषा, संस्कृति, और साहित्य के एसोसिएट प्रोफेसर यूकोन पर सभी सहमत थे कि एक शुभंकर बदलने से अधिक करने का समय सही है।

"भारतीय नाम के बारे में एक पक्ष कहानी के रूप में सोचें कि यह नाम के बारे में नहीं है कि हम किस तरह के समुदाय और किस तरह के स्कूल बनना चाहते हैं। शुभंकर कड़ी मेहनत के लिए एक बाधा है।"

19 वीं सदी के उत्तरार्ध में, अकोमवाट एजुकेशन इनटाइव के अनुसार, "खेल के शुभंकर के रूप में मूल निवासियों का उपयोग अमेरिकी पॉप संस्कृति की घटना है"।  लेकिन 1969 में, अमेरिकी भारतीयों की राष्ट्रीय कांग्रेस ने मीडिया में मूल निवासियों के रूढ़िवादी मिथ्या चित्रण के खिलाफ अपना पहला बयान जारी किया, जिसमें मूल निवासियों का खेल के शुभंकर के रूप में चित्रित किया गया था।  इसके बाद के 51 वर्षों में, मूल निवासी इस प्रयास में काफी हद तक सफल रहे हैं।  2020 में, सभी मूल खेल के दो-तिहाई अनुमानों को सेवानिवृत्त कर दिया गया है और मीडिया और विज्ञापन सहित अमेरिकी पॉप संस्कृति से 90% से अधिक स्टीरियोटाइपिकल नेटिव इमेजरी को हटा दिया गया है। "

भारतीय शुभंकर के साथ शहर की विरासत का सम्मान?

बोर्ड के सदस्यों द्वारा यह सुझाव दिया गया था कि गिलफोर्ड में से कुछ का मानना ​​है कि एक भारतीय का उपयोग खेल के शुभंकर के रूप में करना शहर की विरासत का सम्मान करता है।

मशहुतकेट पीकॉट ट्राइबल नेशन असहमत है।  जैसा कि बोर्ड की बैठक में बोलने वाले विशेषज्ञों ने किया था।

"देशी-थीम वाले शुभंकरों के समर्थकों का तर्क है कि यह स्कूल में अपने दिनों से उदासीनता की भावना पैदा करता है और मानता है कि ऐसे शुभंकरों का उद्देश्य मूल अमेरिकियों को सम्मानित करना है। फिर भी, जब हम उनकी भावना को समझते हैं, तो हम सम्मानित महसूस नहीं करते हैं। ... अमेरिकी मूल-निवासी नहीं हैं।  मैस्कॉट्स, न ही हमारी संस्कृतियों को इस तरह से गलत समझा जाना चाहिए। रेस या जातीय-थीम वाले मैस्कॉट या स्कूल उपनाम उन रूढ़ियों और नस्लवाद को खत्म करते हैं जो मूल और गैर-मूल छात्रों को नुकसान पहुंचाते हैं। जब स्कूल और खेल टीम के नाम के रूप में "भारतीय" शब्द का उपयोग करते हैं।  इसका मतलब है कि मूल निवासी अतीत के हैं जैसे कि हम कलाकृतियां हैं - कुछ ऐसा जो विलुप्त है, "जनजाति ने एक बयान में कहा।

न्यूवेल ने कहा कि कनेक्टिकट के अधिकांश शहर मूल भूमि सौदों के लिए अपने इतिहास का पता लगा सकते हैं "" कई लोग छायादार थे, हालांकि गिलफोर्ड नहीं, "उन्होंने कहा। लेकिन यह मूल निवासियों के साथ अपनी जमीन के लिए एक शर्त के साथ आया है जो किसी और के पास नहीं था: वे  भूमि को बंद करने के लिए।

"यदि आप उस इतिहास को सम्मानित करना चाहते हैं, तो इसे करने के बेहतर तरीके हैं," उन्होंने कहा कि एक अच्छा उदाहरण है जो सैकेम के प्रमुख पर हुआ था।

"पेकम वॉर, सैकेम के हेड में आपके परिदृश्य के माध्यम से आया था," उन्होंने कहा।  "आप विनियोजित किए बिना सराहना कर सकते हैं

न्यूवेल, जो मूल इतिहास पढ़ाने के लिए स्कूलों का दौरा करते हैं, ने कहा कि "बच्चों को कठिन इतिहास पढ़ाना एक लाभ है" और बोर्ड को इस पर विचार करना चाहिए कि "यह सिर्फ एक निर्णय नहीं है, बल्कि वास्तव में स्कूलों और समुदाय के लिए शिक्षा बढ़ाने का एक अवसर है।"

उन्होंने कहा, "वास्तविक मूल इतिहास से हटने वाले प्रतीकों का निर्माण" मूल अमेरिकियों के सम्मान का तरीका नहीं है।

गिलफोर्ड मानवाधिकार आयोग सहमत है।

"एक बयान में उल्लेख किया गया है कि मूल अमेरिकियों को शुभंकर के रूप में इस्तेमाल करने के मुद्दे पर, मशहुतकेट पेकोट, पूर्वी पेकोट, मोहेगन और निपमुच राष्ट्र स्पष्ट हैं: उन्हें लगता है कि यह विनाशकारी, अमानवीय, रूढ़िवादी और नस्लवादी है।"

बोर्ड अगले सोमवार रात को बैठक करेगा और एक निर्णय होने की उम्मीद है।

भारत की शिक्षा प्रणाली एक डिजिटल विभाजन को महामारी के बीच महसूस करती हैl

इसके कई प्रभावों के बीच, COVID-19 लॉकडाउन भारत की पारंपरिक शिक्षा प्रणाली पर भी प्रभाव डालता है।  सभी शैक्षणिक संस्थान लगभग तीन महीने से बंद हैं।  जहां निजी स्कूल सम्मेलन कॉल के माध्यम से रचनात्मक और शिक्षण प्राप्त कर रहे हैं, वहीं सरकारी स्कूलों में छात्रों को पीछे छोड़ा जा रहा है।  भारत सरकार को यह महसूस करने के लिए एक महामारी का सामना करना पड़ा कि शिक्षा के लिए उसके दृष्टिकोण को एक बड़ी प्रौद्योगिकी को बढ़ावा देने की आवश्यकता है।

उदाहरण के लिए भारत के केंद्र-पूर्व में छत्तीसगढ़ राज्य की सरकार लें।  इसने Padhai Tuhar Dwar (शिक्षा आपके द्वार पर) पोर्टल लॉन्च किया।  स्कूल के शिक्षक और उनके छात्र पोर्टल पर अपने मोबाइल नंबर और कुछ बुनियादी जानकारी के माध्यम से पंजीकरण कर सकते हैं।  यह शिक्षकों को ऑनलाइन कक्षाएं संचालित करने और अध्ययन सामग्री अपलोड करने की अनुमति देता है।  लेकिन अचानक डिजिटलीकरण सभी के लिए एक आसान छलांग नहीं रहा है।

राज्य के रायगढ़ जिले के एक सरकारी स्कूल में 10 वीं कक्षा के छात्र डॉली ने कहा, "हमारे पास घर पर कोई स्मार्टफोन या कंप्यूटर नहीं है, इसलिए मैंने अपने पड़ोसी के फोन का इस्तेमाल पोर्टल पर रजिस्टर करने के लिए किया।"  "लेकिन मैं किसी भी ऑनलाइन कक्षाओं में भाग लेने में सक्षम नहीं हूं क्योंकि मैं लॉग इन करने के लिए उनका फोन उधार नहीं रख सकता।"

आधिकारिक आंकड़ों के अनुसार, पोर्टल पर 2 मिलियन से अधिक छात्रों ने पंजीकरण किया है।  लेकिन यह वास्तव में जमीन पर सच्चाई को प्रतिबिंबित नहीं करता है।

छत्तीसगढ़ के जशपुर जिले के एक शिक्षक, जो नाम नहीं बताना चाहते थे, ने खुलासा किया, “कक्षा के शिक्षकों को यह सुनिश्चित करना होगा कि उनकी कक्षा का प्रत्येक छात्र पोर्टल पर पंजीकृत हो।  लेकिन ज्यादातर छात्रों के पास या तो स्मार्टफोन तक पहुंच नहीं है या इंटरनेट कनेक्टिविटी खराब है।  हम बहुत से छात्रों को उनके पंजीकृत फोन नंबरों पर भी नहीं पहुंचा सकते थे। ”

फिर उसने स्वीकार किया, “संख्या दिखाने का बहुत दबाव है।  लक्ष्य को पूरा करने के लिए हमें अपने दम पर छात्रों को पंजीकृत करना था।  हमने उन छात्रों के साथ आईडी और पासवर्ड साझा किया है जिन्हें हम पहुंचाने में सक्षम थे।  अब यह पोर्टल पर सक्रिय होने के लिए उनके ऊपर है। ”

पोर्टल पर 180,000 से अधिक शिक्षकों ने पंजीकरण कराया।  लेकिन कक्षा 1 से 12 वीं तक के छात्रों के लिए केवल 557 ऑनलाइन कक्षाएं आयोजित की गई हैं। शिक्षक अब बिना किसी प्रशिक्षण के एक डिजिटल कक्षा चलाने के लिए मजबूर हैं, न कि किसी अविश्वसनीय बिजली आपूर्ति के कारण बाधाओं का उल्लेख करने के लिए।

जशपुर के एक प्राथमिक विद्यालय के शिक्षक गायत्री देवता ने सुझाव दिया, "पोर्टल को एक उपयोगकर्ता के अनुकूल सह-इंटरैक्टिव ऐप में परिवर्तित किया जाना चाहिए।"  “क्योंकि इस स्तर पर, सीखने के दौरान एक दूसरे के साथ बातचीत महत्वपूर्ण है।  इसके बावजूद, यह मदद नहीं करता है कि शिक्षक अपने दम पर पोर्टल का उपयोग करने के लिए संघर्ष कर रहे हैं। ”

ईशा मिश्रा ने कहा, "सरकार को महामारी से पहले प्रौद्योगिकी शुरू करना चाहिए था", जो मुंबई के सरकारी स्कूलों में नेतृत्व विकसित करने में मदद करने के लिए फैलोशिप पर है।  “प्रणाली को सख्त जरूरत है।  डिजिटलीकरण शिक्षा का ही एक हिस्सा है।  यह प्रभावी सीखने के लिए महत्वपूर्ण है।  लेकिन इसके लिए काम करने के लिए, हमें शिक्षकों के भीतर प्रतिरोध को भी तोड़ना चाहिए।  एक पारंपरिक कक्षा में वर्षों बिताने के बाद, उन्हें प्रशिक्षण, नियमित अनुवर्ती और समय पर तकनीकी सहायता की आवश्यकता होती है। ”

गरियाबंद जैसे अधिक विकसित जिलों के छात्रों ने लगभग 4,000 असाइनमेंट अपलोड किए हैं।  लेकिन नारायणपुर जैसे जिलों के छात्रों से शून्य जुड़ाव रहा है, जो न केवल स्थान पर दूरस्थ है, बल्कि माओवादी विद्रोही-प्रभावित भी है।  राज्य के पिछड़े क्षेत्रों में निजी से अधिक सरकारी स्कूल हैं।  तो विचार करें कि 5,000 से अधिक पंजीकृत स्कूलों से शून्य सगाई करने का क्या मतलब है।

मजबूत कनेक्टिविटी ऑनलाइन शिक्षा की जीवन रेखा है।  राज्य सरकार ने पोर्टल मुक्त होने के बारे में गर्व किया है, लेकिन खराब कनेक्टिविटी पर चिंताओं को संबोधित नहीं किया है।  कवर्धा और बस्तर जैसे कुछ जिलों में, स्थिर 2 जी नेटवर्क अभी भी एक दूर का सपना है।

कहानी उत्तर प्रदेश के उत्तरी राज्य में गूंजती है, जहां सरकार प्रौद्योगिकी के माध्यम से सीखने की योजना लेकर आई है।  लेकिन यहाँ भी वही है।  दूरदराज के स्थानों में खराब कनेक्टिविटी के कारण शिक्षकों को चुनौतियों का सामना करना पड़ रहा है।

भारत सरकार के राष्ट्रीय नमूना सर्वेक्षण कार्यालय की नवीनतम रिपोर्ट के अनुसार, एक-चौथाई से भी कम घरों में इंटरनेट का उपयोग होता है, और छात्रों के साथ घरों में आने पर संख्या एक-दसवें से थोड़ी अधिक हो जाती है।

महामारी को एक महान तुल्यकारक करार दिया गया था।  लेकिन हमेशा की तरह, स्मार्टफोन और हाई-स्पीड (या किसी भी तरह) इंटरनेट के विशेषाधिकार के बिना पीड़ित हैं।  कम लागत पर शिक्षा का खर्च वहन करना स्वाभाविक रूप से सभी के लिए प्राथमिकता है।

अभी के लिए एक सपना है।

Art and music in the monastic tradition

        Writer : Pro.Dr. V.K.Trivedi 

Art and music in the monastic tradition

What is the bond that links monastic tradition and the creative arts? The concept of withdrawal from society is central to the tradition of monasticism, a term derived from the Greek monos which means a solitary person. Yet paradoxically monasteries have been fertile hotspots for literature, music and visual art, often functioning as a hub for the nurture and preservation of creative arts down through the ages.

Hildegard of Bingen (left), was a 12th century Benedictine abbess, mystic, artist and composer. This icon, created for the sisters by Peter Pearson, graces the wall at Bingen House, Holy Wisdom Monastery.

Christian monasticism began in Egypt in the 3rd century when some women and men chose to withdraw from society and live in the desert outskirts to pursue a life with God. Communities emulating the strict disciplines of these holy women and men quickly spread across Europe and became an important part of medieval society.

While the monk’s original intention may have been to withdraw from society, monasteries soon became centers of community, hospitality and learning—drawing influential and wealthy visitors who were attracted by the monastic way of life and wished to secure divine favor with their donations. As the number and wealth of monasteries increased, so did the need for houses of worship, books and devotional objects for the daily life of the religious community. Religious houses became enthusiastic patrons of the arts, and the monastic commitment to manual work balanced with prayer, allowed many monks and nuns themselves to serve God as creative artists.

Although an unlikely source at first glance, monasteries were powerhouses for innovation in the arts. From the 6th through the 12th centuries, most of the books of the Western world were produced by monasteries. Skilled scribes copied and illuminated texts with intricate original artwork. These mixed media works were not simply decorative, but were intended to draw the viewer into a sustained contemplation of the layered meanings within the writing.

To enhance the liturgy and periods of prayers that characterized the common religious life, monastic musicians created striking choral arrangements and plainchant (also called Gregorian chant) for scripture readings. In order to keep everyone on the same note, medieval monks invented the system of musical notation based on spoken syllables (do re mi) that is still in use today.

To create an environment for devotion, monastic communities fostered relationships with visual artists who could beautify their spaces. Some of these artists were monks and nuns, but others were not, and ongoing conversations between patrons, artists, and monasteries produced lively partnerships between the larger society and cloistered communities. Famous works of art—Leonardo’s Last Supper, for instance—were originally commissioned for monastic settings.

To this day, all monasteries pay great attention to an aesthetic sense that honors beauty, balance and harmony as attributes of God. For untold years, music and art have been a means of focusing the mind and body, facilitating meditation and prayer across time, language and culture. One can look to the use of shared songs, chants, singing bowls or iconography as diverse forms of music and art that draw people into a state of alert devotional stillness in many sacred traditions.

 Art and Music at Holy Wisdom Monastery

Christ – I Make All Things New (above) is an icon created for Holy Wisdom Monastery by Peter Pearson which hangs in the oratory (photo by Gregory Bleck). 

The Saint John’s Bible (above), commissioned by Saint John’s Abbey, Collegeville, MN, offers word and art for meditation in our meditation chapel.Songs written by Sisters Cecile Gertken and Delores Dufner, Sisters of Saint Benedict, St. Joseph, MN, are sung regularly in our Liturgy of the Hours, providing yet another means of meditation through art.

Perhaps most importantly, however, the creative arts and prayer together can unite us with other living beings and with the planet at large. Art is a means of perceiving and appreciating the sacred and of bringing people into the presence of wonder. The monastic tradition, through its ongoing commitment to spiritual growth and the common good, continues to provide vibrant spaces for the flourishing and advancement of creative arts.

_________________

संस्कृति का तुलनात्मक एवं वैज्ञानिक स्पष्टीकरण

      Writer : Pro.Dr. V.K.Trivedi

👉 संस्कृति का तुलनात्मक अध्ययन 

राजनीतिक संस्कृति की अवधारणा राजनीति विज्ञान के क्षेत्र में बिल्कुल नई संकल्पना है। द्वितीय विश्व युद्ध के बाद राजनीतिक

विश्लेषकों ने यह पता लगाने का प्रयास किया कि समान राजनीतिक संरचनात्मक ढांचे वाली राजनीतिक व्यवस्था में अन्तर क्यों

आ जाता है तथा राजनीतिक विकास की दिशाएं भी अलग-अलग क्यों हो जाती है। इसके लिए राजनीतिक विश्लेषकों ने भारत,

फ्रांस, अमेरिका, ब्रिटेन, पाकिस्तान,घाना, मिश्र आदि विकसित व विकासशील देशों की राजनीतिक व्यवस्थाओं का तुलनात्मक अध्ययन शुरु किया और अन्त में चौंकाने वाले निष्कर्ष निकाले। राजनीतिक विश्लषकों ने राज-व्यवस्थाओं का जिस निष्ठा व गहराई

के साथ अवलोकन किया, उसी के कारण यह तथ्य उभरकर हमारे सामने आया कि राजनीतिक विकास की विभिन्न दिशाओं में

जाने का कारण इन देशों की राजनीतिक विकास की विभिन्न दिशाओं में जाने का कारण इन देशों की राजनीतिक संस्कृति का

स्वरूप है। पराधीन राजनीतिक संस्कृति के कारण विकासशील देशों का राजनीतिक विकास राजनीतिक व्यवस्था के मार्ग में बाधा

बन रहा है, जबकि विकसित व सहभागी राजनीतिक संस्कृति विकसित देशों में राजनीतिक विकास को राजनीतिक व्यवस्था के

विकास के अनुकूल बना रही है। इस प्रकार धीरे धीरे राजनीतिक संस्कृति की अवधारणा राजनीति विज्ञान की लोकप्रिय अवधारण

बन गई और राजनीतिक विकास के समाजवैज्ञानिक पहलुओं का आधार भी। इसी कारण लुसियन पाई ने लिखा है-”प्रत्येक विशिष्ट

समाज में एक सीमित और स्पष्ट राजनीतिक संस्कृति होती है जो राजनीतिक प्रक्रिया को अर्थ, स्वरूप और ढांचा प्रदान करती है।”

👉 संस्कृति का वैज्ञानिक अनुसंधान 

संस्कृति किसी समाज में गहराई तक व्याप्त गुणों के समग्र स्वरूप का नाम है, जो उस समाज के सोचने, विचारने, कार्य करने के स्वरूप में अन्तर्निहित होता है।[1]यह ‘कृ’ (करना) धातु से बना है। इस धातु से तीन शब्द बनते हैं ‘प्रकृति’ की मूल स्थिति,यह संस्कृत हो जाता है और जब यह बिगड़ जाता है तो ‘विकृत’ हो जाता है। अंग्रेजी में संस्कृति के लिये 'कल्चर' शब्द प्रयोग किया जाता है जो लैटिन भाषा के ‘कल्ट या कल्टस’ से लिया गया है, जिसका अर्थ है जोतना, विकसित करना या परिष्कृत करना और पूजा करना। संक्षेप में, किसी वस्तु को यहाँ तक संस्कारित और परिष्कृत करना कि इसका अंतिम उत्पाद हमारी प्रशंसा और सम्मान प्राप्त कर सके। यह ठीक उसी तरह है जैसे संस्कृत भाषा का शब्द ‘संस्कृति’।

संस्कृति का शब्दार्थ है - उत्तम या सुधरी हुई स्थिति। मनुष्य स्वभावतः प्रगतिशील प्राणी है। यह बुद्धि के प्रयोग से अपने चारों ओर की प्राकृतिक परिस्थिति को निरन्तर सुधारता और उन्नत करता रहता है। ऐसी प्रत्येक जीवन-पद्धति, रीति-रिवाज रहन-सहन आचार-विचार नवीन अनुसन्धान और आविष्कार, जिससे मनुष्य पशुओं और जंगलियों के दर्जे से ऊँचा उठता है तथा सभ्य बनता है। सभ्यता संस्कृति का अंग है। सभ्यता (Civilization) से मनुष्य के भौतिक क्षेत्र की प्रगति सूचित होती है जबकि संस्कृति (Culture) से मानसिक क्षेत्र की प्रगति सूचित होती है। मनुष्य केवल भौतिक परिस्थितियों में सुधार करके ही सन्तुष्ट नहीं हो जाता। वह भोजन से ही नहीं जीता, शरीर के साथ मन और आत्मा भी है। भौतिक उन्नति से शरीर की भूख मिट सकती है, किन्तु इसके बावजूद मन और आत्मा तो अतृप्त ही बने रहते हैं। इन्हें सन्तुष्ट करने के लिए मनुष्य अपना जो विकास और उन्नति करता है, उसे संस्कृति कहते हैं। मनुष्य की जिज्ञासा का परिणाम धर्म और दर्शन होते हैं। सौन्दर्य की खोज करते हुए वह संगीत, साहित्य, मूर्ति, चित्र और वास्तु आदि अनेक कलाओं को उन्नत करता है। सुखपूर्वक निवास के लिए सामाजिक और राजनीतिक संघटनों का निर्माण करता है। इस प्रकार मानसिक क्षेत्र में उन्नति की सूचक उसकी प्रत्येक सम्यक् कृति संस्कृति का अंग बनती है। इनमें प्रधान रूप से धर्म, दर्शन, सभी ज्ञान-विज्ञानों और कलाओं, सामाजिक तथा राजनीतिक संस्थाओं और प्रथाओं का समावेश होता है।

(વાદ-વિવાદ ક્યાં અને કેટલો ઉચિત્ત) Debate Examples and Observations

Writer : Prof.Dr. Vaibhavi Trivedi

✔વાદ એટલે Dispute
દલીલ, તકરાર, ચર્ચા, કારણો, પ્રમાણ

✔વિવાદ એટલે Controversy
ઝગડો, પ્રતિકાર, વાંધો, હરીફાઈ, સંઘર્ષ

✔ ચર્ચા એટલે argument/ Discussion/controversy/debate
મતભેદ, અને અમુક અંશે ઉપરના દરેક મુદ્દા નો અંશ....

વાદવિવાદ ક્યા ને કેટલો ઉચિત ??

      ઉપરનાં તમામ મુદ્દાઓ ને આપણે ડિબેટ નામ આપી શકીએ.. કેમકે એક યા બીજી રીતે તમામ સ્ત્રોત જોડાયેલા છે...

       અહીં ઉલ્લેખનીય વાત એ છે કે તિબેટમાં બૌદ્ધિક શિક્ષણ આપતા ગુરુઓ જે મોંક તરીકે ઓળખાય છે, સખત ડીસીપ્લીનનાં આગ્રહી અને નીતિ નિયમોથી જ વિદ્યા પ્રાપ્ત કરનારા આ મોંક્સ લોકોમાં નાનામાં નાની ઉંમર 5 વર્ષની વયનાં પણ હોઈ શકે છે....
        એમના અમુક વર્ષોની વિદ્યા કે શિક્ષણનાં અલાયદા session પુરા થતા, ""Debate Examples and Observations""
નું કાર્ય ગોઠવવામાં આવે છે... અત્યન્ત રોચક, અને રુંવાડા ઉભા કરી દે તેવું આ કાર્ય ટુરિસ્ટો નાં કેમેરામાં કેપ્ચર થઈ જ જાય છે...

         પોતાની સમજબૂજ/ તાર્કિકક્ષમતાઓ/ બુદ્ધિચાતુર્ય નો ઉપયોગ કરી પક્ષો સામ-સામે
ગોઠવાય છે: એટલી હદે ચર્ચા ઉગ્ર વાદ-વિવાદનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે કે મઠનાં પદાધિકારીને આખરી session સંભાળવું પડે છે...
  ઘણી સંવેદનાઓમાં, ચર્ચા કરવાનો કોઈ સાચો રસ્તો નથી. ધોરણો, અને નિયમો પણ, — અને કેટલીકવાર — સમુદાયોનાં વિચારો પણ જુદા પડે છે ... ત્યાં ઓછામાં ઓછા આઠ અલગ અલગ કોલેજ ડિબેટ સંગઠનો છે, જેઓ તેમના પોતાના નિયમો અને ચર્ચાની શૈલીઓ સાથે હોય છે...
          "દલીલ એક એવી પ્રક્રિયા છે કે જેના દ્વારા માણસો એક બીજા સાથે દાવાની વાતચીત કરવા માટે કારણનો ઉપયોગ કરે છે...
   વાટાઘાટો અને સંઘર્ષના નિરાકરણ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં દલીલ ઉપયોગી છે, કારણ કે તેનો ઉપયોગ લોકોને તેમના મતભેદોના નિરાકરણ માટેના માર્ગો શોધવામાં મદદ કરવા માટે થઈ શકે છે. પરંતુ આ પ્રકારની કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં, તફાવતો આંતરિક રીતે હલ કરી શકાતી નથી અને બહારના ન્યાયાધીશને બોલાવવા આવશ્યક હોય છે. આ પરિસ્થિતિઓને આપણે ચર્ચા કહીએ છીએ. આ રીતે, આ મત મુજબ, ચર્ચાને પરિસ્થિતિઓમાં દાવાઓ વિશે દલીલ કરવાની પ્રક્રિયા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જ્યાં પરિણામનો નિર્ણય ન્યાયાધીશ દ્વારા લેવાય છે.... અને તે સર્વ ને માનનીય હોય છે...
 
       ટૂંકમાં વાદ-વિવાદ આપણાં દૈનિક જીવન ક્યાં કરવો, કોની સાથે કરવો ! અને ક્યાં ન કરવો, તે ખાસ ધ્યાનમાં રાખવા જેવી વાત છે. જીવનમાં અમુક વિષય પર ખોટી જગ્યાએ કે ખોટી વ્યક્તિ સાથે વાદવિવાદ કે ચર્ચા થાય તો તેનાં પરિણામો ખરાબ આવે છે. અને વિષયનો સાચો હેતુ સમજવાને બદલે ખોટા વિષયની ચર્ચા કે વાદવિવાદ થાય છે.

               જે વ્યક્તિ પોતાની વાત પર કાયમ રહે, જેનામાં ગટ્સ હોય, તાર્કિક દલીલોને સમજવાનું બુદ્ધિ ચાતુર્ય હોયતો જ તમારી બૌધ્ધિક વાતોને ન્યાય મળી શકે છે. અન્યથા બધું વ્યર્થ.... આપણી વિદ્યાપીઠો ની પૌરાણિક પરંપરા પણ આ જ રહી છે... પણ ! આ ડિબેટ માં ઈર્ષા - અદેખાઈ - બળતરા - અહંમને બિલકુલ સ્થાન નથી, આવા લક્ષણો ધરાવતી વ્યક્તિ હમેશાં દૂર ભાગશે, અથવા તો તમને નીચા બતાવા કે નેગેટિવ ચીતરવાની કોશિશ કરશે....
   
        અસમર્થ વ્યક્તિ સાથે વાદવિવાદથી માત્ર સમયનો દુરપયોગ જ થાય. વિચારોમાં નીચ કે લુચ્ચાઇ ધરાવતી વ્યક્તિ સાથે પણ ખોટી ચર્ચા યોગ્ય નથી. તેવી વ્યક્તિની કોઇ આબરુ જેવું ના હોય એટલે આપણી  આબરુને દાગ લગાડવાની કોશિશ કરે.
              વૈદ્ય કે ડૉક્ટર સાથે વાદવિવાદથી સાચું નિદાન ન મળે. રસોઇ કરનાર સાથે વાદવિવાદથી ભોજનનો સ્વાદ બગડે. ગુણવાન વ્યક્તિ સાથે વાદવિવાદથી તેના સાચા ગુણોના લાભથી વંચિત થવાય. સર્જન કરનાર કે કવિઓ સાથે ખોટા વાદવિવાદથી તેના ઉત્તમ સર્જનનો લાભ ના મળે.

            અને સૌથી અગત્યની વાત કોઇ સ્ત્રી અને પુરુષ બંનેનું બુદ્ધિમત્તાનું સ્તર સરખું ના હોય ત્યારે વાદવિવાદ કે ચર્ચા ઉચિત ના ગણાય. જ્યારે સ્ત્રી અને પુરુષનું બુદ્ધિનું સ્તર સરખું હોય અને સ્ત્રીનું સ્વમાન જળવાય અને પુરુષનો અહમ જળવાય તે રીતે ચર્ચા થાય કે વાદવિવાદ થાય તો તે યોગ્ય ગણાય...

             એટલે ટૂંકમાં વિપરિત માણસો સાથે ડાહ્યા માણસોએ વાદવિવાદ કે વિરોધ સંયમમાં રહી કરી શકાય....