Shivji is the narrator of the Rama story.

ત્યારથી શિવજી રામકથાના કથાકાર બન્યા….

              એકવાર અયોધ્યામાં, રાઘવેન્દ્ર ભગવાન શ્રીરામે તેમના પૂર્વજોનું શ્રાદ્ધ કરવા માટે બ્રાહ્મણ મિજબાનીનું આયોજન કર્યું હતું. બ્રાહ્મણભોજમાં ભાગ લેવા માટે દૂર દૂરથી બ્રાહ્મણોના સમૂહો આવવા લાગ્યા. જ્યારે ભગવાન શંકરને આ વાતની જાણ થઈ ત્યારે જિજ્ઞાસાથી તેઓ વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને બ્રાહ્મણોના સમૂહમાં જોડાયા અને ત્યાં પહોંચીને શ્રીરામજીને કહ્યું - 'મારે પણ ભોજન કરવું છે. અંતર્યામી ભગવાન શ્રી રામે વૃદ્ધ બ્રાહ્મણને ઓળખી લીધા અને સમજી ગયા કે ભગવાન શંકર મારી પરીક્ષા કરવા અહીં આવ્યા છે. બ્રાહ્મણોના ભોજન માટે કતાર શરૂ થતાં જ ભગવાન શ્રીરામે પોતે વૃદ્ધ બ્રાહ્મણના પગ કમળના ફૂલથી ધોયા અને તેમને આસન પર બેસાડીને ભોજન પીરસવાનું શરૂ કર્યું.

             

             નાના ભાઈ લક્ષ્મણજી ભગવાન શંકરને જે પણ વસ્તુ પીરસતા, તે શિવજી એક જ કોળિયો મોંમાં મૂકી પૂરુ કરી દેતા. તેમની થાળીમાં કોઈ વસ્તુ બચી ન હતી. બધા પીરસવા વાળા પેલા વૃદ્ધ બ્રાહ્મણની થાળી ભરવા લાગ્યા, પણ થાળી લગભગ ખાલી જ જણાઈ. શ્રીરામજી મનમાં હસતા હસતા શિવજીની આ લીલા જોઈ રહ્યા હતા. તમામ ભોજન સમાપ્ત થતું જોઈને મહેલમાં ચિંતા ફેલાઈ ગઈ. આ સમાચાર માતા સીતા સુધી પણ પહોંચ્યા કે આવા એક વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ શ્રાદ્ધમાં જમવા માટે આવ્યા છે, જેમની થાળીમાં સામગ્રી પીરસવામાં આવે કે તરત જ સાફ થઈ જાય છે. શ્રાદ્ધ માટે આમંત્રિત તમામ બ્રાહ્મણોને ભોજન પૂરું પાડવું એ ભગવાન શ્રી રામની પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બની ગયો. માતા સીતા પણ ચિંતા કરવા લાગ્યા.

 જ્યારે તૈયાર થયેલું બધું ભોજન પૂરું થયું, ત્યારે પણ શિવજી સંતુષ્ટ ન થયા, ત્યારે શ્રી રામે માતા અન્નપૂર્ણાનું સ્મરણ કર્યું અને તેમનું આહ્વાન કર્યું. સેવા આપતા તમામ લોકોને ત્યાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. માતા અન્નપૂર્ણા ત્યાં પ્રગટ થયા.

 માત્ર માતા અન્નપૂર્ણા જ શિવજીની ભૂખ સંતોષી શકે છે!!!!!!

               શ્રીરામજીએ માતા અન્નપૂર્ણાને કહ્યું - 'તમે જાતે જ તમારા સ્વામીને ખવડાવો, તમારા સિવાય તેમને કોઈ સંતુષ્ટ કરી શકે નહીં.

 જ્યારે માતા અન્નપૂર્ણાએ ભોજનનું પાત્ર હાથમાં લીધું ત્યારે તેમાં રહેલું ભોજન અખૂટ બની ગયું. હવે તે પોતે વિશ્વનાથને ભોજન આપવા લાગ્યા. માતા અન્નપૂર્ણાએ થાળીમાં એક લાડુ પીરસ્યો. ભગવાન વિશ્વનાથ જમીને કંટાળી ગયા પરંતુ તે લાડુ ખૂટે જ નહીં, જ્યારે માતાએ ફરીથી લાડુ પીરસતા તેમની સેવા કરવાની ઇચ્છા કરી ત્યારે ભગવાન શંકરે ના પાડી. શિવજી હસતાં હસતાં મોટેથી ઓડકાર ખાવા લાગ્યાં અને બોલ્યા – ‘તમારે આવવું પડ્યું ને, હવે હું સંતુષ્ટ અને તૃપ્ત થઈ ગયો છું.

 માતા અન્નપૂર્ણા કાશીના અધિશ્ચરી દેવી છે, તેથી જ ત્યાં એક પ્રચલિત કહેવત છે-

‘बाबा-बाबा सब कहै, माई कहे न कोय।

बाबा के दरबार में माई कहैं सो होय ।।

                હવે શિવજી ભગવાન શ્રીરામ અને સીતાની મર્યાદાની કસોટી કરવા લાગ્યા.

 શિવજીએ શ્રીરામજીને કહ્યું - 'મેં એટલું બધું ખાધું છે કે હું મારી જાતે ઊઠી શકતો નથી. જરા મને ઊંચકો.' હનુમાનજી પોતાના ગુરુનું કામ કરવા આગળ વધ્યા અને શિવજીને ઉપાડવા લાગ્યા પણ તેઓ તેમને ઉપાડી શક્યા નહીં. શ્રીરામજીએ લક્ષ્મણજીને શિવજીને ઉપાડવા કહ્યું.

 અનંતના અવતારની શક્તિ પણ અનંત છે. લક્ષ્મણજીએ શિવજીને ઊંચકીને ખાટલા પર સુવડાવી દીધા. હવે શિવજી બોલ્યા – ‘મારો ચહેરો અને હાથ ધોઈ દો. માતા સીતાએ મોઢું ધોવા માટે પાણી આપ્યું કે તરત જ શિવજીએ મોંમાં પાણી ભરીને માતા સીતા પર કોગળા કર્યા. ક્રોધિત થવાને બદલે માતા સીતાએ હાથ જોડીને શંકરજીને કહ્યું - 'તમારા દ્વારા પાણીનો છંટકાવ મારા પર પડતાં મારું શરીર પવિત્ર થઈ ગયું, હું તમારી ખૂબ આભારી છું. હવે ભગવાન શંકરે શ્રીરામને તેમના પગ દબાવવાનો આદેશ આપ્યો. શ્રીરામ અને લક્ષ્મણ બંને શિવજીના પગ દબાવવા લાગ્યા અને માતા સીતા પંખાથી હવા નાખવા માંડ્યા. પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શંકરે કહ્યું - 'મેં તમારી મર્યાદાની પરીક્ષા કરી જેમાં તમે સફળ થયા. તમને જે જોઈએ તે માંગો. શ્રીરામે કહ્યું - 'જો કે તમારી પાસે જે વસ્તુઓ છે (ઝેરી ખોરાક, ઝેરી સાપ, ગજચમૅ, વૃદ્ધ બળદ, ભૂત અને પિશાચ) તે અમારા માટે કોઈ કામના નથી.

 માટે તમે તમારા ચરણોમાં ભક્તિ કરવા આજ્ઞા આપો અને મારી સભામાં કથા સંભળાવો.

 ત્યારથી શિવજી રામસભાના કથાકાર બન્યા અને પૂર્વ કલ્પોની કથાઓ સંભળાવવા લાગ્યા.... 

👉 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

👉 Matushri shantaben arts college