Death

“...और एक अजीब सी चाह, जिसका कोई तुक और अर्थ नहीं।

एक चाह, उस सीमा तक, जहां मृत्यु है।”

            મૃત્યુનું મને જબરજસ્ત આકર્ષણ છે; જીવનને માણવું એ કોઈ મોટી વાત નથી , એ દરેક મનુષ્ય પોતાના અંદાજમાં માણે જ છે , પણ !!! જીવનમાં રહીને મૃત્યુને ઉત્સવ બનાવવો એ બધા માટે સહેલો નથી, મોહ,માયા,મમતા આ બધું એમ ક્યાં છૂટે છે, એટલે જ મૃત્યુનો ભય વિકરાળ બનતો જાય છે, બાકી જીવન પણ માણવું અને મૃત્યુ પણ માણવું એ બહુ ઓછા લોકો કરી શકે છે .......

            "મૃત્યુ" મને મહોત્સવ જેવું લાગે છે, મૃત્યુમાં કદાચ જીવનના નવરસ અને રંગોના સંયોજન કરતા પણ કંઈક વિશેષ હશે !!! મેં ફક્ત ચાર વર્ષની ઉમરે મારા ઘરને સ્મશાનમાં પરિવર્તિત થતા જોયું છે, આ ઘટનાઓ બનવા પાછળ ક્યાં પરિબળો ભાગ ભજવી જાય છે એ સમજવામાં બાળપણ વીતી ગયું, ખુબજ ઊંડુ સંશોધન કર્યુ; ગહન અધ્યયન કર્યુ ; સાહિત્યકારોને મળી; Spiritual સેમિનાર attend કર્યા; શંકરાચાર્યને મળી, તારણ આવુ કંઈક આવ્યું !,,,, બ્રમ્હ્તત્વમાં એકાકાર થઈ જવું એ એમ જ તો સાબિત કરી આપે છે કે મૃત્યુએ જ જીવનનો અંતિમ પડાવ છે !! પણ, એ તો જીવનનો અંતિમ પડાવ થયો ; આત્મા ? આત્માની તો એજ ઉપાધી , નવો જન્મ, નવા કર્મો, નવા સબંધો, ચોર્યાસી લાખ ફેરા ખતમ જ નથી થતા!! ગુરુદ્વારા માંથી નિકળતી પ્રભાતફેરી અને અરદાસ મને અનહદ સુકૂન આપે છે; તો સૂફીવાદ તીવ્ર ખેંચાણ આપે છે; શિવના આકર્ષણની કોઈ સીમા નથી--ક્રુષ્ણ અને કાલી પણ મારી અંદર રોમ રોમમાં વ્યાપ્ત છે. 

તો પછી આટલી તડપ,ઝંખના,અધીરાઇ મ્રુત્યુની કેમ!! ??? મૃત્યુ શું હશે ? મૃત્યુ પહેલાં શું હશે ? મૃત્યુ સમયે શું હોય ? મૃત્યુ પછી શું ? મૃત્યુના અનુભવો કહેનારો કોણ ? જે મૃત્યુ પામે છે તે એના અનુભવો કહી શકતો નથી. જે જન્મ પામે છે તે તેની આગળની અવસ્થા સ્થિતિ જાણતો નથી. આમ જન્મ પહેલાંને મૃત્યુ પછીની અવસ્થા કોઈ જાણતો નથી. તેથી મૃત્યુ પહેલાં, મૃત્યુ સમયે ને મૃત્યુ પછી કઈ દશામાંથી પસાર થવું પડે છે તેનું રહસ્ય અકબંધ રહી જાય છે. 

             મૃત્યુનાં રહસ્યો જ્યારે ખુલ્લાં થઈ જાય છે ત્યારે માણસને તે પ્રસંગોમાં, એના જીવનકાળ દરમ્યાનના વ્યવહારમાં એવા અવસરે અચૂક સાંત્વના સાંપડે જ.

આત્મા તો સદાકાળ જન્મ-મરણથી પર જ છે, જન્મ-મરણ આત્માને નથી જ ! છતાં બુદ્ધિથી, જન્મ-મરણની પરંપરા સર્જાયા કરે છે તે મનુષ્યોને અનુભવમાં આવે છે. ત્યારે સ્વાભાવિકપણે મૂળ પ્રશ્ન ઉદ્ભવે કે જન્મ-મરણ કેવી રીતે બને છે ? તે વખતે આત્મા અને જોડે જોડે કઈ કઈ વસ્તુઓ હોય છે. તે બધાનું શું થાય છે ? પુનર્જન્મ કોનો થાય છે ? કેવી રીતે થાય છે ? આવન-જાવન કોનાં ? કાર્યમાંથી કારણ અને કારણમાંથી કાર્યની પરંપરા શી રીતે સર્જાય છે ? તે શી રીતે અટકે ? આયુષ્યના બંધ કેવી રીતે પડે છે ? આયુષ્ય શેના આધારે હોય છે ? આવાં સનાતન પ્રશ્નોની સચોટ-સમાધાની વૈજ્ઞાનિક સમજ કોણ આપી શકે !!! ???

🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College