Mystery surrounding death

        

                            

        સાંપ્રત સમયે સારા-નરસા પ્રસંગોની વ્યાખ્યા જ બદલી નાખી છે: દેશ આર્થિક રીતે 5/10/20 વર્ષ પાછળ ધકેલાઈ ગયો છે... એમપણ બેરોજગારીએ આખા વિશ્વને ભરડામાં લીધો હોય, એ સમય માં કુદરતી હોનારતો સામે હામ ભીડતો માણસ ! ખુદ માણસે બનાવેલા જૈવિક હથિયાર સમા આ કોરોના વાઇરસથી મૃત્યુનો ઘંટારવ અચાનક સાંભળી ને હેબતાઈ જ ગયો છે.... મૃત્યુ બાદ કાંધ દેવા વાળા ચાર જણા ગોત્યા પણ નહીં જડે એવી કલ્પના ધ્રુજાવી દે છે માણસ ને....

           અમુક ચોક્કસ લોકો પોતાની માન્યતા પ્રમાણે અલગ અલગ જૂથમાં પ્રાચીન-પૌરાણિક કાળથી જ જોડાઈ ગયા છે... તેમના માટે જન્મ, મૃત્યુ અને ઈશ્વર માટે ની પોતાની જ બનાવેલી થિયરીઓ છે.... પણ ! પૃથ્વી નાં કોઈપણ ખૂણે જાવ, મૃત્યુ નો ડર દરેકને હોય જ છે.... મારી વાત કરું તો મને ઉંચા દરજ્જાનું આકર્ષણ રહ્યું છે... એ તમામ પાસા કહો કે વાસ્તવિકતા કે પછી પુરાણોમાં રહેલી વાતો કે  દંતકથાઓ કંઈ પણ કહો એ જાણવું એનો અહેસાસ કરવો એ મારી જીવનની પ્રથમ હરોળની મહેચ્છા રહી છે.... મૃત્યુ પછી શું !?  શું મૃત્યુ નાં ભણકારા પણ હોઈ શકે છે !? ક્યાં પુસ્તક માં મૃત્યુ માટે ની કઈ વ્યાખ્યા આપેલી છે: એ બધું જ જાણવું મારા ઇંટ્રેસ્ટનો સબ્જેક્ટ છે.... એવું પણ બની શકે કે પાપકર્મો નો ભય પ્રસરેલો રહે, અને વ્યક્તિ સારા કર્મો કરે એ માટે સ્વર્ગ-નર્ક ની કથાઓ ઘડી કાઢી હશે !! બની શકે કે સ્વર્ગ અને નર્ક પૃથ્વી પર જ હોય અને માણસ જીવનકાળ દરમ્યાન જ ભોગવી લે !  દુનિયા નું ફર્સ્ટ કપલ ઇવ અને આદમનાં બે પુત્ર હતા. મોટા પુત્રને માતાપિતા વધારે વ્હાલ કરે છે, માન આપે છે એવી માન્યતા ધરાવતા નાના પુત્રએ એક દિવસ ઇવનાં ખોળામાં સુતેલા મોટા ભાઈ ને તીક્ષ્ણ હથિયાર નાં ઘા મારી ને મારી નાખ્યો.... અહીં જ દુનિયાની શરૂઆતમાં જ positivity મૃત્યુ પામી..... Deep..... 

મનુષ્યનાં અહંકાર, દ્વેષ, ઈર્ષા, અદેખાઈ ભર્યા મન ને ઓળખવું મુશ્કેલ છે... એટલે આ વ્યવસ્થાઓ ગોઠવાઈ હોઈ શકે છે..... 

 "માનો તો ઈશ્વર, નહીં તો પથ્થર." 

""કોઈ અદીઠ ભણી વણથંભ્યા વાયરે

       જિન્દગીનો જાય છે તરાપો.

લાખ વાર તરતા રહેવાની તાકાત ભલે

      એક વાર ડૂબવાનું સાચું.

          મોજાંની સોડ મારી ક્યાં રે ન જાણું

              હું તો મોજાંએ મોજાંએ નાચું;

                   દરિયો તો બદલે મિજાજ એમાં બદલાતો

                         ખારવાનો ખોટો બળાપો.

આઘી આઘી કળાય આથમણી કોર એને

       પાસે ને પાસે પિછાણી,

           પાણી પર ઝલમલતાં કિરણો, ને કિરણોમાં

                ઊંડાપતાળ જોઉં પાણી;

                     જળની આ ચાદરમાં પોઢું, તો પ્રાણ, મને

                            આખું આકાશ વણી આપો !""

                                                            -મકરંદ દવે

  થોડીક પુરાણોના તથ્યની વાંચેલી-સાંભળેલી વાતો અહીં પ્રસ્તુત કરું છું....  ઘરતી પર તમે અનેક શહેર અને ગામ જોયા હશે. પણ ધરતીથી અલગ પણ એક દુનિયા છે. જ્યા આ દુનિયાને છોડ્યા પછી મનુષ્યને જવુ પડે છે. આ દુનિયામાં વ્યક્તિ પોતે નથી જતો પણ યમના બે ભયાનક દૂત લઈને જાય છે. જેટલા ભયાનક યમના દૂત હોય છે તેનાથી પણ ભયાનક અને ખતરનાક આ ગામ હોય છે. 

    - આ ગામની સંખ્યા એક નહી પણ પુરી સોળ છે અને જીવનમાં પાપ કર્મ કરનારા મનુષ્યને આ બધા ગામોમાં જુદા જુદા પ્રકારના કષ્ટોનો સામનો કરતા અંતમાં યમપુરી પહોંચવાનુ હોય છે. આ ભયાનક ગામ વિશે ગરુડ પુરાણમાં વિસ્તારથી વર્ણન કરવામાં આવ્યુ છે....     આ ગામનુ નામ છે સૌમ્યપુર, સૌરિપુર, ગન્ધર્વપુર, શૈલગામ, ક્રૌચપુર, વિચિત્ર ભવન, બહવાપદપુર, દુ:ખપુર, નાનાક્રન્દપુર, સુતપ્તભવન, રૌદ્રપુર, પયોવર્ષણપુર, શીતાઢ્યપુર અને બહુભીતિપુર....

             ભગવાન વિષ્ણુએ ગરુડને કહ્યુ છે કે આ ગામના માર્ગમાં ન તો વિશ્રામ માટે વૃક્ષની છાયા છે કે ન તો અન્ન વગેરે, જેનાથી પ્રાણોની રક્ષા થઈ શકે.  માર્ગમાં પ્રલયકાળના સમાન અનેક સૂર્ય ચમકતા છે. જેનાથી પિંડથી બનેલ શરીર તપતુ રહે છે. પીવા માટે પાણીનુ એક ટીપુ પણ રસ્તામાં ક્યાય મળતુ નથી.... - આ માર્ગમાં એક અસિપત્ર નામનું વન છે. આ વનમાં કાગડો, ઘુવડ, ગીધ, મધુમાખી, મચ્છર અને અનેક સ્થાને જંગલની આગ છે. આ બધાથી મુક્તિ મેળવતા પ્રેતઆત્મા ક્યારેય મળ-મૂત્ર અને રક્તના કીચડમાં પડે છે તો ક્યારેક અંધારા કૂવામાં પડીને છટપટે છે.... - આ રસ્તામાં પ્રાપ્ત થનારા કષ્ટ એટલા ભયાનક છે કે જેને વાંચીને મન ભયભીત થઈ શકે છે. ગરુડ પુરાણમાં મૃતક સંસ્કારથી લઈને મૃત્યુ પછીની સ્થિતિનુ વર્ણન મળે છે...

         દુનિયાના દરેક વ્યક્તિના મનમાં ક્યારેકને ક્યારેય તો આ પ્રશ્ન ચોક્કસ થયો હશે કે આખરે જીવન અને મૃત્યુનું રહસ્ય શું છે !!? જ્યારે પણ મનમાં મૃત્યુનો ખ્યાલ આવે અથવા કોઈ શવયાત્રાને પસાર થતા જોઈએ ત્યારે રોમાંચિત થઈ જઈએ છીએ. આખરે આ મૃત્યુ છે શું!? શું થાય છે મૃત્યુ પછી !? મૃત્યુના વિષયમાં દુનિયાભરમાં અલગ-અલગ પ્રકારની વાતો અને માન્યતાઓ પ્રચલિત છે....

આ પ્રકારની માન્યતાઓ અને ધારણાઓમાંથી મોટાભાગની કાલ્પનિક અને ખોટી હોય છે, પરંતુ સમય-સમય પર આ દુનિયામાં કેટલાક એવા રત્નો, તત્વજ્ઞાનીઓ અને યોગીઓએ જન્મ લીધો છે જેમને પોતાના જીવનકાળમાં જ આ મહત્વપૂર્ણ પહેલીને ઉકેલી છે. આવા જ આત્મજ્ઞાની મહાપુરૂષ સમાધિના ઉચ્ચ સ્તર પર પહોંચીને સમયના બંધનથી મુક્ત થઈ જાય છે એટલે કે કાલાતીત થઈ જાય છે....

આ કાલાતીત અવસ્થામાં પહોંચીને તેઓ આ વાત સરળતાથી જાણી લે છે કે મૃત્યુ પહેલા જીવન શું હતું ? અને મૃત્યુ પછી જીવનની ગતિ શું હોય છે. એવા જ પહોંચેલા સિદ્ધ યોગીઓનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે કાળની જેમ જીવન પણ અનંત છે. જીવનની ન તો ક્યારેય શરૂઆત થાય છે અને ન તો ક્યારેય અંત. લોકો જેને મૃત્યુ કહે છે તે માત્ર શરીરનું અંત છે જે પ્રકૃતિના પાંચ તત્વો (પૃથ્વી, જળ, વાયુ, અગ્નિ અને આકાશ)થી મળીને બન્યું હતું....

આખરે મૃત્યુ પછી આત્મા જાય છે ક્યાં !!???

એવું માનવામાં આવે છે કે માનવ શરીર નશ્વર છે, જેને જન્મ લીધો છે તેને એક ન એક દિવસ પોતાના પ્રાણ ત્યાગ કરવા જ પડે છે. ભલે મનુષ્ય અથવા કોઈ અન્ય જીવિત પ્રાણી 100 વર્ષ અથવા તેના કરતા પણ વધુ કેમ ન જીવી લે, પરંતુ છેલ્લે તેને પોતાનું શરીર છોડીને પાછા પરમાત્માની શરણમાં જવું જ પડે છે. જોકે આ સત્યથી આપણે બધા ખૂબ સારી રીતે પરિચિત છીએ, પરંતુ મૃત્યુ પશ્ચાત જ્યારે મૃત શરીરને અંતિમ વિદાઈ આપવામાં આવે છે તો એવામાં આત્માનું શું થાય છે આ વાત અત્યાર સુધી કોઈ નથી સમજી શક્યું. એક વખત પોતાના શરીરનો ત્યાગ કર્યા પછી પાછા તે શરીરમાં આવવું અશક્ય છે એટલે મૃત્યુ પછીની દુનિયા કેવી છે એ અત્યાર સુધી એક રહસ્ય જ બનેલું છે...

કિસ્સા-કહાનીઓમાં અથવા પછી અફવામાં તો મૃત્યુ પછી આત્માને મળતી યાતનાઓ અથવા પછી વિશેષ સગવડો વિશે કેટલીય વખત સાંભળી ચૂક્યાં છીએ, પરંતુ સ્પષ્ટપણે તો હજુ પણ કોઈ એ નથી જાણી શક્યું કે શું વાસ્તવમાં આ દુનિયા પછી પણ એક એવી દુનિયા છે જ્યાં આત્માને સંરક્ષિત કરી રાખવામાં આવે છે, જો નહીં તો જીવનનો અંત થઈ ગયા પછી આત્મા ક્યાં ચાલી જાય છે !? 

ગીતાના ઉપદેશોમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે આત્મા અમર છે તેનો અંત નથી થતો તે માત્ર શરીર રૂપી વસ્ત્ર બદલે છે. સામાન્યપણે કેટલીય વખત આત્માની અમર યાત્રા વિશે સાંભળવા મળી ચૂક્યું છે, પરંતુ છતાં પણ આ સૌથી વધુ રોમાંચ અને જિજ્ઞાસા સાથે જોડાયેલી બાબત છે....

શરીર ત્યાગ કર્યા પછી ક્યાં જાય છે આત્મા?

ગરૂડ પુરાણ જે મૃત્યુ પછી આત્માની સાથે થવાવાળા વ્યવહારની વ્યાખ્યા કરે છે તેના મુજબ જ્યારે આત્મા શરીર છોડી દે છે તો તેને યમદૂત લેવા આવે છે. માનવ પોતાના જીવનમાં જે કર્મ કરે છે યમદૂત તેને તેના આધારે પોતાની સાથે લઈ જાય છે. જો મરનાર સજ્જન છે, પુણ્યાત્મા છે તો તેના પ્રાણ નીકળવામાં કોઈ તકલીફ નથી થતી, પરંતુ જો તે નીતિભ્રષ્ટ અથવા પાપી હોય તો તેને તકલીફો સહન કરવી પડે છે.

ગરૂડ પુરાણમાં આ ઉલ્લેખ પણ મળે છે કે મૃત્યુ પછી આત્માને યમદૂત માત્ર 24 કલાક માટે જ લઈ જાય છે અને આ 24 કલાક દરમિયાન આત્માને દેખાડવામાં આવે છે કે તેણે કેટલા પાપ અને કેટલા પુણ્ય કર્યા છે. તેના પછી આત્માને ફરી તે ઘરમાં મૂકી દેવામાં આવે છે જ્યાં તેણે શરીર ત્યાગ કર્યું હતું. તેના પછી 13 દિવસની ઉત્તરક્રિયા સુધી તે ત્યાં જ રહે છે. 13 દિવસ પછી તે ફરીથી યમલોકની યાત્રા કરે છે.

પુરાણોમાં જણાવ્યાં મુજબ જ્યારે પણ કોઈ મનુષ્ય મૃત્યુ પામે છે અને આત્મા શરીરનો ત્યાગ કરી યાત્રા પ્રારંભ કરે છે તો તે દરમિયાન તેને ત્રણ પ્રકારના માર્ગ મળે છે. તે આત્માને ક્યા માર્ગ પર ચલાવવામાં આવશે તે માત્ર તેના કર્મો પર નિર્ભર કરે છે. આ ત્રણ માર્ગ છે અર્ચિ માર્ગ, ધૂમ માર્ગ અને ઉત્પત્તિ-વિનાશ માર્ગ. અર્ચિ માર્ગ બ્રહ્મલોક અને દેવલોકની યાત્રા માટે હોય છે, તો ધૂમમાર્ગ પિતૃલોકની યાત્રા પર લઈ જાય છે અને ઉત્પત્તિ-વિનાશ માર્ગ નરકની યાત્રા માટે છે.

મૃત્યુ પછી પુત્ર જ કેમ આપે છે મુખાગ્નિ?

મૃતક સ્ત્રી હોય કે પુરૂષ અંતિમ ક્રિયા પુત્ર જ સંપન્ન કરે છે. આ સંબંધમાં આપણાં શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખ છે કે પુત્ર પુત નામના નરકથી બચાવે છે એટલે કે પુત્રના હાથે મુખાગ્નિ મળ્યાં પછી મૃતકને સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે. એવી માન્યતાના આધારે પુત્ર હોવું કેટલાય જન્મોના પુણ્યોનું ફળ બતાવવામાં આવે છે. પુત્ર માતા-પિતાનો અંશ હોય છે. આ જ કારણોસર પુત્રનો એ કર્તવ્ય છે કે પોતાના માતા-પિતાની મૃત્યુ પછીતેમને મુખાગ્નિ આપે. તેને પુત્ર માટે ઋણ પણ કહેવામાં આવે છે.

--છેલ્લા સમયનો અહેસાસ કરાવે છે મૃત્યુ પૂર્વાભાસ

ઘણા લોકોનું એવું માનવું છે કે મૃત્યુ એક સત્ય છે, પરંતુ આ ક્યારે અને ક્યાં થશે તેની જાણ થવી અશક્ય છે, પરંતુ તમને એ જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ભલે કોઈ એ ન જાણી શકતું હોય કે મૃત્યુ ક્યાં થશે પરંતુ એ ક્યારે થશે તેનો અંદાજ લગાવી શકવો શક્ય છે. જો આપણે તેને અંદાજ ન કહીને સચોટ અને સત્ય કહીએ તો પણ કદાચ અતિશ્યોક્તિ નહીં થાય.

પરાવિજ્ઞાન મુજબ મૃત્યુ પહેલા જ કોઈ સંકેતોની મદદથી વ્યક્તિ પહેલા જ એ જાણી શકે છે કે તેની મૃત્યુ થવાવાળી છે. પરાવૈજ્ઞાનિકોની માનીએ તો સામાન્યપણે આ સંકેત મૃત્યુના નવ મહિના પહેલા જ મળવાના શરૂ થઈ જાય છે. (જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની માતાના ગર્ભમાં દસ મહિના સુધી રહ્યો હોય તો તે સમય દસ મહિના હોઈ શકે છે અને એવી જ રીતે સાત મહિના રહેવાવાળા વ્યક્તિને સાત મહિના પહેલા જ સંકેત મળવા લાગે છે.)  મૃત્યુના પૂર્વાભાસ સાથે જોડાયેલા લક્ષણોને કોઈ પણ લેબ ટેસ્ટ અથવા ક્લિનિકલ પરીક્ષણથી સિદ્ધ નથી કરી શકાતું બલકે માત્ર તે વ્યક્તિને મહેસુસ થાય છે જેની મૃત્યુ થવાવાળી હોય છે. મૃત્યુના પૂર્વાભાસ સાથે જોડાયેલા તે સંકેત જો વ્યક્તિને પોતાના અંત સમય નજીક હોવાનો આભાસ કરાવે છે તે આ મુજબ છે…

સમય વીતવાની સાથે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની નાક જોવામાં અસમર્થ થઈ જાય છે તો તેનો અર્થ એ છે કે જલ્દી જ તેની મૃત્યુ થવાવાળી છે, કારણ કે તેની આંખો ધીમે-ધીમે ઉપરની તરફ ચડવા લાગે છે અને મૃત્યુના સમયે આંખો સંપૂર્ણ રીતે ઉપર ચડી જાય છે.

– મૃત્યુના થોડા સમય પહેલા વ્યક્તિને આકાશમાં મોજુદ ચંદ્ર ખંડિત દેખાવા લાગે છે. વ્યક્તિને લાગે છે કે ચંદ્ર વચ્ચેમાંથી બે ભાગમાં વહેંચાયેલો છે, જ્યારે એવું કંઈ નથી હોતું.

– સામાન્યપણે વ્યક્તિ જ્યારે પોતાના કાન પર હાથ રાખે છો તો તેને કોઈ અવાજ સંભળાતો હોય છે પરંતુ જે વ્યક્તિની મૃત્યુ નજીક હોય છે તેને કોઈ પણ પ્રકારનો અવાજ સંભળાતો નથી.

– વ્યક્તિને દરેક સમયે એવું લાગે છે કે તેની સામે કોઈ અજાણી વ્યક્તિ બેઠી છે. મૃત્યુનો સમય નજીક આવવા પર વ્યક્તિનો પડછાયો તેનો સાથ છોડી દે છે.

– જીવનની સફર પૂરી થવા પર વ્યક્તિને પોતાના મૃત પૂર્વજોની સાથે રહેવાનો અહેસાસ થાય છે. કોઈ પડછાયો દરેક સમયે સાથે રહેવા જેવો આભાષ વ્યક્તિને પોતાની મૃત્યુના બે-ત્રણ દિવસ પહેલા જ થવા લાગે છે.

– મૃત્યુ પહેલા માનવ શરીરમાંથી વિચિત્ર ગંધ આવવા લાગે છે, જેને મૃત્યુ ગંધનું નામ આપવામાં આવ્યું છે. આરીસામાં વ્યક્તિને પોતાનો ચહેરો ન દેખાઈને કોઈ અન્ય ચહેરો દેખાવા લાગે તો સ્પષ્ટપણે મૃત્યુ 24 કલાકની અંદર જ થવાની છે. નાસિકાના સ્વર અવ્યવસ્થિત થઈ જવાના લક્ષણ અંદાજિત મૃત્યુના 2-3 દિવસ પહેલા થવા લાગે છે...

©️®️

🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....