Artist 🎨 કલાકાર

       

{મારી કોલમ "મનદર્પણ" માંથી} 

"કલા વિહીન માનવીના જીવનમાં દુઃખ ઝડપથી સ્પર્શે છે."

       'કલાકાર' એટલે કલાવંત, કાર્યકુશળ, લલિતકલા જાણનાર, કૃતિઓ બનાવનાર, આર્ટિસ્ટ, અભિનેતા, નિર્માતા, સંગીતકાર, નૃત્યકાર, સાહિત્યકાર - મતલબ કે કોઈપણ કલાપૂર્ણ કૃતિ તૈયાર કરવામાં નિપુણતા ધરાવનાર.... જે કૃતિ ચાહવા યોગ્ય છે, જે વખાણવા લાયક છે... કલાકાર એવી વ્યક્તિ છે જે કલા બનાવે છે. આ શબ્દ મોટા ભાગે વ્યક્તિઓ અને 'ઉચ્ચ સંસ્કૃતિ' ની પ્રવૃત્તિઓ માટે વપરાય છે. ઉદાહરણ તરીકે ડ્રોઇંગ, પેઇન્ટિંગ, શિલ્પ, અભિનય, નૃત્ય, લેખન, ફિલ્મ નિર્માણ, ફોટોગ્રાફી અને સંગીત છે.... વૈજ્ઞાનિક અથવા ગણિતશાસ્ત્રી કલાકાર કહી શકાય...

              કલા માનવ સર્જનાત્મક કુશળતા અને કલ્પનાની અભિવ્યક્તિ અથવા એપ્લિકેશન છે, ખાસ કરીને પેઇન્ટિંગ અથવા શિલ્પ જેવા દ્રશ્ય સ્વરૂપમાં, તેમના કાર્યોને મુખ્યત્વે તેમની સુંદરતા અથવા ભાવનાત્મક શક્તિ માટે પ્રશંસા કરવા માટેનું ઉત્પાદન કરે છે... 

             કાર્ય ત્રિ-પરિમાણીય શિલ્પનું છે કે બે પરિમાણીય, તે હજી પણ આ ત્રણ મુખ્ય પ્રકારોમાંથી એક હેઠળ આવશે.  આ પ્રકારો પ્રતિનિધિત્વકારક, અમૂર્ત અથવા બિન-ઉદ્દેશ્ય છે... 

        

         કોઈપણ સાધારણ વ્યક્તિ ડોક્ટર, આર્કિટેક્ટ અથવા કરોડપતિ થઈ શકે છે!!? નથી બની શકતા... ત્રણ આવશ્યક વસ્તુઓ કલાકાર કુશળતા, કુદરતી પ્રતિભા અને સર્જનાત્મકતા વ્યક્તિને કલાકાર કસબી બનાવે છે.  કુશળતા શીખવી શકાય છે, પ્રતિભા વ્યક્તિની સાથે જન્મે છે, પરંતુ એક મહાન કલાકાર બનવા માટે તે મહાન ફાળો સર્જનાત્મકતા લે છે. તેનો અર્થ એ કે તેને આગળ વધવામાં different types of pieces જે બેનમૂન હોય તે તૈયાર કરી રજૂ કરવું પડશે... 

             

              ઈશ્વર પાસે અનંત શક્તિઓ છે. આવી શક્તિઓ ફક્ત ઈશ્વર પાસે જ છે, એવું નથી, તેમાની અમુક શક્તિઓની છાંટ ઈશ્વરે મનુષ્યમાં પણ કલા સ્વરુપે પ્રગટાવી છે. આ કલા દ્વારા માનવી પોતાના ગુણોનો વિકાસ કરે છે. જીવનની સફળતા શામાં રહેલી છે! કેવું જીવન ગાળવાથી આપણે નિષ્પ્રાણ ન રહીએ! વિનાશના યાત્રી ન બનીએ એ પ્રથમ નક્કી કરવું જોઈએ, અને પછી મંગલજીવનને અનુકૂળ એવી કલા આપણે ખીલવવી જોઇએ, માટે જ સદાચારને સર્વશ્રેષ્ઠ કલા માનવામાં આવે છે.

             રૂપની ઉપાસના કરતાં પ્રેમની ઉપાસના જ શ્રેષ્ઠ છે. ઘરના દીવાનખંડમાં હરણના માથાનું અથવા સાબરના શિંગડાનું પ્રદર્શન કરનાર માણસ સૌદર્યનો ઉપાસક ભલે ગણાય, પણ!! એનું જીવન કલાશૂન્ય છે.

             કલા જેનામાં નથી અથવા જેની પાસે છે, તે તેને ઓળખી નથી શક્યા એવા માનવીના જીવનમાં દુઃખ બહુ જ ઝડપથી સામેલ થઈ જાય છે. રોજીંદા અને સામાન્ય વ્યવહારોથી તે કંટાળીને દુઃખને જ તે પોતાનું સાથી બનાવે છે, કેમકે તેનામાં કલાને પારખવાની ઉણપ છે. જો એમ કરી શકે તો તે એ કલામાં વ્યસ્ત થઈ જાય અને નવા રસ્તાઓના દ્વાર ખુલે...

             આવા બોરિંગ વ્યક્તિઓનું મિત્રવર્તુળ પણ ટૂંકું હોય છે. કલાને ક્યાંય શોધવા જવું પડે તેમ નથી. આપણી આંખ દ્વારા જે દ્રશ્યો આપણે અંતરપટમાં ઉતારીએ છીએ તે ક્યારેય ભૂંસાતા નથી. કાન દ્વારા આપણે જે શ્રવણ કરીએ છીએ તે પણ હ્રદય ઉપર અમુક છાપ છોડી જાય છે. સારું અને ખરાબ બે વસ્તુઓમાંથી સારાપણાને અપનાવી અને સત્યને શોધવાથી આ કલાનો આનંદ પામી શકાય છે...

              આપણાં ગુજરાતનાં કવિઓ લેખકો કે આપણાં દેશના કે પછી વિશ્વના કોઈપણ કલાકારે પોતાના ભાવ સંવેદનાઓને સાહિત્યામાં ઉતાર્યા છે, તે એવી કલા છે કે ક્યારેય નાશ પામતી જ નથી. સાહિત્યમાં સમાજનું પ્રતિબિંબ તો હોય જ છે, પણ! મનુષ્યોની બીજી સિદ્ધિઓ અને પ્રવૃત્તિઓનો ઉપયોગ માણસથી માણસને અલગ પાડવામાં હશે, પણ! સાહિત્યને માણસોના ભાગલા પાડવામાં યોજી શકાતું નથી...

            સાહિત્યકારો તો સંયોજન કરવામાં જ રચ્યા-પચ્યા રહ્યા છે. કલાકારની આ સાધના અત્યંત દુષ્કર છે પરંતુ! અંતે જ્યારે તેને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે ત્યારે તો અનહદ આનંદ અને ચમત્કાર સર્જાઈ જાય છે. સાહિત્યની સાધના અત્યંત કઠોરતમ સાધના માનવામાં આવે છે. ઈશ્વરીય શક્તિની કલાથી કવિઓ અને સાહિત્યકારો પ્રેરિત થાય છે. મહમ્મદ પયગંબર સાહેબ વિશે કહેવામાં આવે છે કે તેઓ સમાધિમાં લીન થતાં ત્યારે પરસેવાથી રેબઝેબ થઈ જતા...

          જ્યારે પરમેશ્વરનો સંદેશો મનુષ્યના હૃદય પર સવાર થાય છે ત્યારે અત્યંત પીડા, તીવ્ર વેદના થાય છે, એવી પીડાને અંતે જે દર્શન થાય છે તેનાથી વ્યક્તિ અભિભૂત થઈ જાય છે. એ અલગ લેવલનો સાક્ષાત્કાર છે સમજની બહારનો... હવે આ જે પીડા વેઢાંરવી પડે છે તે સામાન્ય કલા વિહીન વ્યક્તિ જાણતો જ નથી, તેને તો સાહિત્યકારો જ જાણે છે. આવા અમૂલ્ય સાહિત્યકારો રચિત સાહિત્ય આજે લાઇબ્રેરીઓમાં ધૂળ ખાય છે અથવા રોડ-રસ્તા પર કોડીઓના ભાવે વેચાય છે.

          આ સાહિત્યનું રસપાન કરવાવાળો વર્ગ કેટલો!? ડિજિટલ-કૉમ્પ્યુટર યુગમાં આજે કોઈની પાસે સમય જ નથી. ઘટતું જતું સાહિત્યનું વાંચન અને મોબાઈલ મેનિયા, વેબ સિરિઝો, ગેઈમઝોને બાળકોને ઉમર કરતા વહેલા મોટા કરી દીધા છે, અને મોટાઓને હાડમારી ભરી ભાગદોડે પાગલ કરી નાખ્યા છે.

           આવા યુગમાં એકલ-દોકલ કલાકાર પેદા થાય તો પણ તેની કલા ક્યાંય લુપ્ત થઈ જવાની કેમકે!! અખૂટ અમીટ સંસ્કૃતિના ભંડાર સમા ભારત દેશને પણ પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિના રંગે રંગાવાનો નશો ચઢયો છે. આપણી કલા, આપણી સંસ્કૃતિ, આપણો ઈતિહાસ અને આપણું સાહિત્ય પચાસ-સો, દાયકાઓ બાદ નામશેષ ન થાય તે માટે, તેની તકેદારી તેની સાચવણી માટે દરેક ઘરમાંથી એક કલાકાર બનાવવામાં આવે તો જ પેઢી દર પેઢી સંસ્કૃતિની જાળવણી થશે અને આપણી legacy ન્યુ જનરેશનને પાસ ઓન થશે... તે અધરું છે પણ! અશકય તો નથી જ...

©®Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

👉 Image courtesy : Google 

👉 Divinity35.blogspot.com 

👉Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....