God Goddess and Demons

જો ભગવાન છે, દેવ-દેવીગણ છે!, 

        તો રાક્ષસગણ પણ છે જ , 

               દિવસ છે તો રાત પણ છે જ... 

 🎯▪️ યક્ષિણી કોણ છે?

 🎯▪️ યોગિની ( જોગિણી ) કોણ છે?

 🎯▪️ નાગરાણી કોણ છે?

 🎯▪️ ભૂતણી એટલે શું !? 

 🎯▪️ વિદ્યાઓ કોણ છે?

 🎯▪️ ભૈરવ કોણ છે?

     

👉 ▪️ યક્ષિણી કોણ છે !?

           હિંદુ શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખિત મનુષ્યેતર પ્રજાતિઓમાં દેવતાઓ, ગંધર્વો, યક્ષો, કિન્નરો, નાગ, રાક્ષસો, પિશાચ વગેરે મુખ્ય છે.  આ જાતિઓના સ્થાનો, જેને 'લોક' કહેવામાં આવે છે, તે માનવ જાતિના જીવોથી વિપરીત પૃથ્વી પર બીજે ક્યાંક આવેલા છે.  આમાંની કેટલીક જાતિઓ આકાશમાં અને કેટલીક પાતાળમાં રહેતી માનવામાં આવે છે.

              આ જાતિઓની મુખ્ય ગુણવત્તા તેમની સાર્વત્રિક સમૃદ્ધિ છે, એટલે કે, તેમના માટે કોઈપણ વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવી અથવા પ્રદાન કરવી સામાન્ય છે. આ જાતિઓ પોતે વિવિધ સંપત્તિઓની સ્વામિની હોય છે. માનવ જાતિનો જે જીવ આમાંની કોઈપણ જાતિના કોઈપણ પ્રાણીની સાધના કરે છે, એટલે કે જપ, તપ, હવન, પૂજા વગેરે કરીને તેને પોતાનામાં મોહી લે છે, આ અમાનવ જીવો તેને તેની ઈચ્છિત વસ્તુ પ્રદાન કરવામાં સક્ષમ છે. તેમને ખુશ કરવા અને તે સુખ દ્વારા ઇચ્છિત વસ્તુ મેળવવાના હેતુથી, તેઓ વિવિધ મંત્ર ઉપાયો વગેરે દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાય છે જેને લોકપ્રિય ભાષામાં 'સિદ્ધિ' કહેવામાં આવે છે.

           યક્ષિણીઓ પણ બિન-માનવ જાતિના જીવો છે. આ યક્ષ જાતિના પુરુષોની પત્નીઓ છે અને વિવિધ પ્રકારની શક્તિઓ ધરાવનાર માનવામાં આવે છે. ભિન્ન ભિન્ન નામો ધરાવતી જુદી જુદી યક્ષિણીઓ જુદી જુદી શક્તિઓથી સંપન્ન છે – આવી તાંત્રિકોની માન્યતા છે.  તેથી, વિવિધ કાર્યોની સિદ્ધિ અને વિવિધ ઇચ્છાઓની પરિપૂર્ણતા માટે, તંત્ર વિજ્ઞાનીઓએ વિવિધ યક્ષિણીઓની ક્રિયાઓની શોધ કરી છે. યક્ષ જાતિ દીર્ઘકાલીન હોવાથી, યક્ષિણીઓ પણ શરૂઆતથી અત્યાર સુધી અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેઓ જેના પર પ્રસન્ન થાય છે તે સાધકને ઇચ્છિત વરદાન કે વસ્તુ પ્રદાન કરે છે.

            કેટલાક વર્ષો પહેલાં, ભારતમાં યક્ષ પૂજા ખૂબ પ્રચલિત હતી. હવે ઉત્તર ભારતના કેટલાક ભાગોમાં 'જખૈયા'ના નામે યક્ષ પૂજા પ્રચલિત છે.  પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા પ્રાચીન સમયમાં બનેલી યક્ષની ઘણી પથ્થરની મૂર્તિઓ મળી આવી છે.  દેશના વિવિધ પુરાતત્વ સંગ્રહાલયોમાં યક્ષ અને યક્ષિણીઓની વિવિધ પ્રાચીન મૂર્તિઓ પણ જોઈ શકાય છે.

કેટલાક લોકો યક્ષ અને યક્ષિણીઓને દેવી-દેવતાઓની પેટાજાતિ માને છે અને તે જ રીતે તેમની પૂજા અને ઉપાસના કરે છે. તેમની સંખ્યા

સહસ્ત્રોમાં માનવામાં આવે છે.... 

👉▪️યોગિની શું છે?

                 યોગિનીઓની ઉત્પત્તિ આદિશક્તિ મહાદેવીનું સ્વરૂપ કાલી (જેનો દસ મહાવિદ્યાઓમાં ઉલ્લેખ છે)ના પરસેવાના કણોમાંથી હોવાનું માનવામાં આવે છે. જ્યારે ભગવતીએ 'ઘોર' નામના મહાન રાક્ષસને મારવા માટે કાલીનું રૂપ ધારણ કર્યું, ત્યારે રાક્ષસને મારતી વખતે તેના શરીરમાંથી નીચે પડેલા પરસેવાના બિંદુઓથી કરોડો યોગિનીઓનો જન્મ થયો. તે તમામ યોગિનીઓ ભગવતી કાલી સાથે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ભગવતી મહાદેવી જેવી જ શક્તિ ધરાવે છે અને દરેક યોગિની પાસે વિવિધ વિશેષ ગુણો અને ક્ષમતાઓ હોય છે . 

           કાલિની જેમ યોગિનીઓને પણ તંત્રશાસ્ત્રમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પૂજા કરવાથી સાધકને મોટી સિદ્ધિઓ મળે છે. તમે ભારતના ઘણા ભાગોમાં ચૌસઠ યોગિની મંદિરો જોયા જ હશે. આ 64 યોગિનીઓ માતા કાલીમાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે. આમાંની દરેક યોગિનીની પોતાની વિશેષ વિશેષતા છે.  આ 64 યોગિનીની ઉત્પત્તિ 8 માતૃકાઓમાંથી થઈ છે. આ આઠ દેવીઓએ માતા દુર્ગાને શુંભ, નિશુમ્ભ અને રક્તબીજ રાક્ષસોનો નાશ કરવામાં મદદ કરી હતી. દરેક માતૃકા પાસે આઠ સહાયક શક્તિઓ હતી. તેથી જ તેમને ઉમેરવાથી તેમની સંખ્યા 64 થઈ જાય છે... 

👉 ▪️ નાગરાણી શું છે?

             માનવેતર જાતિઓમાં એક જાતિ 'નાગ'નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.  તેમનું નિવાસસ્થાન 'નાગલોક'માં માનવામાં આવે છે.  નાગલોકનું સ્થાન પૃથ્વીની નીચે પાતાળની નજીક હોવાનું કહેવાય છે. નાગણીઓ આ જાતિની સ્ત્રીઓ છે. નાગણીઓને અત્યંત સુંદર અને દૈવી શક્તિઓથી સંપન્ન માનવામાં આવે છે. આપણા દેશમાં હજારો વર્ષોથી નાગ પૂજા પ્રચલિત છે.  આજે પણ તે દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે.  સર્પોને સાપના પ્રતીકાત્મક સ્વરૂપમાં પૂજવામાં આવે છે.

           પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા નાગ-દેવતાઓની પ્રાચીન પથ્થરની મૂર્તિઓ પણ વિપુલ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે, જે દેશના વિવિધ પુરાતત્વ સંગ્રહાલયોમાં જોઈ શકાય છે. પુરાણ અને ઐતિહાસિક ગ્રંથોમાં પણ નાગ-વંશના રાજાઓનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

 નાગા જાતિને તેના ભક્ત સાધકને ઇચ્છિત વરદાન અને ધન સંપદા, સામગ્રી પ્રદાન કરવાની ક્ષમતા હોવાનું પણ કહેવાય છે, તેથી તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે વિવિધ મંત્રો, જાપ અને હોમ હવનની પ્રથાઓ પ્રચલિત છે... 

👉▪️ ભૂતણી, પિશાચીની, વગેરે શું છે?

           માનવેતર જાતિઓમાં ભૂત, પ્રેત, પિશાચ, વૈતાલ, ડાકિની વગેરેનો દરજ્જો પણ પ્રાચીનકાળથી જ ગણવામાં આવે છે. તે બધાને ભૂતેશ્વર ભગવાન શિવના અનુયાયીઓ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. તેમની સ્ત્રીઓ જેમ કે ભૂતની, પ્રેતિની, પિશાચીની, વૈતાલિની વગેરે ભગવાન શિવની અનુયાયી છે અને તેમની સાથે રહે છે.

           ભગવાન શિવ અને ભગવતી શિવાના અનુયાયીઓ હોવાને કારણે ભૂત-ભૂતની, પ્રેત-પ્રેતની, પિશાચ-પિશાચીની, વેતાલ-વૈતાલી, અને ડાકિની, શાકિની વગેરે પણ દૈવી શક્તિઓથી સંપન્ન છે અને તેઓ તેમના ભક્તો પર પ્રસન્ન થાય છે અને તેમને ઇચ્છિત વરદાન અને વસ્તુઓ પ્રદાન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે તેથી, તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે, વિવિધ મંત્રો, સાધના, જપ, હોમ અને પૂજા પદ્ધતિઓની શોધ અને પ્રચલન કરવામાં આવ્યું છે.

          આ બધાની પૂજા કરવાની પ્રથા આપણા દેશમાં હજારો વર્ષો પહેલા શરૂ થઈ હતી અને દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે. જે મનુષ્યો પર આ જાતિના જીવો પ્રસન્ન થાય છે, તેઓને તેઓ જે ઈચ્છે છે તે બધું પ્રદાન કરે છે. તેમની ઉપાસના ફળદાયી છે, કારણ કે તેમની પૂજા કરવાને બદલે, વ્યક્તિએ ઉચ્ચ કોટિના દેવ દેવીઓની ઉપાસના કરવી જોઈએ કારણ કે, વ્યક્તિ સાંસારિક જીવનમાં જે પણ જાતિ અથવા ભગવાનની પૂજા કરે છે, તે જ લોકની તેઓ પ્રાપ્તિ કરે છે... 

👉▪️ વિદ્યાઓ શું છે?

          14 વિદ્યાઓ છે, અને 64 કલાઓ છે. 

સ્વપ્નવાણી, મધુમતી, પદ્માવતી, મૃત્યુસંજીવની વગેરે જેવી વિદ્યાઓ પણ મહાવિદ્યાઓની પ્રતિકૃતિ છે. આ બધાની સાધક આદિશક્તિની પૂજા જુદી જુદી રીતે કરવામાં આવે છે. એકવાર સિદ્ધ થઈ ગયા પછી, આ વિદ્યાઓ સાધકને ઇચ્છિત વસ્તુ પ્રદાન કરે છે.

           શિક્ષણ, કલ્પ, વ્યાકરણ, નિરુક્ત, છંદ, નક્ષત્ર, વાસ્તુ, આયુર્વેદ, વેદ, કર્મકાંડ, જ્યોતિષ, સામુદ્રિક શાસ્ત્ર, હસ્તરેખાશાસ્ત્ર, તીરંદાજી વગેરે આ બધી પરાવિદ્યા છે, પણ પ્રાણવિદ્યા, ત્રાટક, સંમોહન, જાદુ, મંત્રવિદ્યા, સ્તંભન, ઇન્દ્રજાલ, તંત્ર, મંત્ર, યંત્ર, પદ બાંધવું, ગાર છોડવો, સૂક્ષ્મ શરીરમાંથી બહાર આવવું, પૂર્વજન્મનું જ્ઞાન હોવું, આંતરિક દ્રષ્ટિ, ત્રિકાલદર્શી  બનવું, મૃત્યુ સંજીવની વિદ્યા, અષ્ટસિદ્ધિ, નવનિધિ વગેરે અપરા વિદ્યા છે.  પરંતુ મુખ્યત્વે 14 શાખાઓ અગ્રણી છે.

 આજના ભૌતિક યુગમાં દરેક પોતાની પાસે આઠ સિદ્ધિઓ અને નવ નિધિઓ હોય એવું ઇચ્છે છે.   જેનાથી યોગ્યતા અને વૈભવનો સંતોષ મળે છે. હનુમાનચાલીસાની ૩૧મી ચોપાઇ કહે છે કે,‘અષ્ટ સિદ્ધિ નૌ નિધિ કે દાતા અસ બર દીન જાનકી માતા’. જાનકી માતાએ એવું વરદાન આપ્યું કે,તમને અષ્ટ સિદ્ધિ અને નવ નિધિ મળે. સિદ્ધિઓ આઠ હોય છે.

    અણિમા,મહિમા,ગરિમા,લધિમા,પ્રાપ્તિ,પ્રાકામ્ય,

ઇશત્વ અને વિશત્વ. ગોસ્વામીજી કહે છે કે,આ આઠતો સિદ્ધઓ આપણી પાસે છે જ અને કુબેરની જે નવ નિધિ છે તે પણ આપણી પાસે છે. પદ્મ, મહાપદ્મ, શંખર, મકર, કચ્છપ, મુકુંદ, કુંદ, નીલ અને ખર્વ આ બધી નવ નિધિ છે. નવ નિધિનો એક અધ્યાત્મિક અર્થ પણ છે. શ્રવણ, કીર્તન, સ્મરણ, પાદસેવનમ, અર્ચન, વંદનમ, દાસ્યમ, સખ્યમ, આત્મ નિવેદન-આ નવ ભક્તિ જ સાધકની નવ નિધિ છે.આ આઠ સિદ્ધિ અને નવ નિધિ હનુમાનજીને સીતાજીએ પ્રદાન કરી છે. એક વાત આપણે સમજી લેવી જોઈએ કે, માતાનાં આશીર્વાદથી આપણને દુનિયાની સિદ્ધિ અને નિધિ સરળતાથી મળી શકે. આથી જીવનમાં આપણે માતાનાં આશીર્વાદ સતત મળતા રહે એવા પ્રયત્નો કરવા જોઇએ. કળિયુગમાં ધ્યાનનું આપણા જીવન પર ઘણું મહત્વ છે... 

👉▪️ ભૈરવ કોણ છે?

             ભૈરવને ભગવાન શિવના મુખ્ય સેવક અને તેમના જ પ્રતિસ્વરૂપ કહેવામાં આવે છે. તે ભગવાન શિવના અનુયાયીઓના ભૂત પ્રેત ગણોના અધિપતિ છે. તેઓ ભગવતી મહામાયાની કૃપાથી ઉત્પન્ન થયા છે. મૂળભૂત રીતે તેઓ ભગવાન ભૂતનાથ મહાદેવ અને ભગવતી મહાદેવનીના મંદિર માંજ સારસ્વત છે.

 પુરાણોમાં ભૈરવના 8 સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. સ્કંદ પુરાણના અવંતિ વિભાગમાં લખ્યું છે કે ભગવાન ભૈરવના 8 રૂપ છે. તેમાંથી કાલ ભૈરવ ત્રીજા છે. શિવપુરાણ અનુસાર, એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે દિવસ અને રાત મળે છે. એટલે કે પ્રદોષ કાળમાં સાંજે ભૈરવ શિવના ઉગ્ર સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયા હતા.

ભૈરવમાંથી 7 વધુ પ્રકટ થયા અને તેમના સ્વરૂપ અને કાર્ય અનુસાર નામ આપવામાં આવ્યા.

 ગુરુ ગોરખનાથ દ્વારા શરૂ કરાયેલા નાથ સંપ્રદાયમાં ભૈરવ-પૂજાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે અને આ વિશ્વની ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને વિનાશ પણ ભગવાન ભૈરવ અને ભગવતી ભૈરવીને આભારી છે.

 ભગવાન ભૈરવ પ્રસન્ન થાય તો તેમના ભક્તોને ઇચ્છિત વરદાન પ્રદાન કરવામાં સક્ષમ છે, તેથી જ આપણા દેશમાં હજારો વર્ષોથી ભૈરવની પૂજા કરવાની પ્રથા પ્રચલિત છે. આજે પણ, ભૈરવના મંદિરો ભારતના વિવિધ સ્થળોએ જોવા મળે છે, જ્યાં તેમની નિયમિત પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. પ્રાચીન તંત્રશાસ્ત્રોમાં ભૈરવ-સાધનાની વિવિધ પદ્ધતિઓનો ઉલ્લેખ છે અને આધુનિક ગ્રંથોમાં પણ લોકભાષાના માધ્યમથી ભૈરવ-સિદ્ધિની ઘણી પદ્ધતિઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

 🎯 મુખ્યત્વે આઠ ભૈરવ માનવામાં આવે છે-

 👉 1. અસિતંગ ભૈરવ

 👉 2. રુદ્ર ભૈરવ 

 👉 3. ચંદ્ર ભૈરવ 

 👉 4. ક્રોધ ભૈરવ

 👉 5. ઉન્મત્ત ભૈરવ

 👉 6. કપાલી ભૈરવ 

 👉 7. ભીષણ ભૈરવ અને 

 👉 8. સંહાર ભૈરવ.....

🎯 Writer : Prof.Dr.Vaibhavi Trivedi 

🎯 Matusri Shantaben arts College 

 

👉 Image courtesy : Google 

 👉 Notice📖

The translator is configured on the web version for your convenience, so that you can translate and read your favorite articles in your native language.....